Categories
სტატიები

Sidereus nuncius

წყარო : https://aikidotakemusu.org/aikido-principe-deplacement-terre/

არსებობს ინფორმაციები, რომლებსაც გვერდზე გადავდებთ, ან მომდევნო ხანებისთვის ვინახავთ ხოლმე.

მე ძალიან ადრე წავიკითხე ო-სენსეის ეს სიტყვები:

აიკიდოში აუცილებელია სამყაროს ბუნებრივი კანონების შეცნობა, მაგალითად, უნდა ვიცოდეთ და ვიყენებდეთ დედამიწის ბრუნვას თავისი ღერძის გარშემო.

ვიყენებდეთ დედამიწის ბრუნვას თავისი ღერძის გარშემოო… პლანეტისას… მოწინააღმდეგის ძირს დასაგდებადო… ადვილი წარმოსადგენია, რისი გაგება შეეძლო ამ ენიგმიდან ისეთ დამწყებს, როგორიც მე ვიყავი ოცი წლის ასაკში. და მაინც, შეიძლება გულუბრყვილობად ჩათვალოდ, მაგრამ ამ დამწყებს არასდროს შეუტანია ეჭვი იმაში, რომ ეს ავთენტური სწავლება იყო.

ეს ახალგაზრდა კაცი ძალიან შორს მოვიტოვე უკან, ბევრ ქვეყანაში ვიმოგზაურე, შევხვდი ოსტატებს, მათგან ვისწავლე, იაპონიაში იმ სახლში ვიცხოვრე, სადაც ოდესღაც ო-სენსეის უცხოვრია, მის ოთახში მიძინია, მისი ქვაბებით მიმზარეულია, მისი იარაღები გამომიყენებია, მისი ბიბლიოთეკის წიგნები გადამიფურცლავს და იმათთან მილაპარაკია, ვინც მას იცნობდა… შემეძლო კი უფრო მეტად მივახლოვებოდი ამ ხელოვნების სათავეებს? არადა ვერავინ ვერასდროს ვერ ამიხსნა, როგორ უნდა გამომეყენებინა დედამიწის ბრუნვა საკუთარი ღერძის გარშემო.

და თქვენ, ვინც ჩემს ნაწერებს კითხულობთ, შეგიძლიათ თქვათ, როგორ უნდა გამოვიყენოთ დედამიწის ბრუნვა აიკიდოში?

შეიძლება არ დამისვამს ეს შეკითხვა იმათთვის, ვისთვისაც უნდა დამესვა, ან შეიძლება გარკვეული რაღაცეები არ ისწავლება. ამიტომაც ჩავღრმავდი საკუთარ თავში იმ ცოდნის საძებნელად, რომელიც ვერსად ვიპოვე გარეთ. ძებნა ისე დავიწყე, რომ ზუსტად არც ვიცოდი, რას ვეძებდი, ყველანაირი გზა მოვსინჯე, ყოველ ჯერზე ენთუზიაზმით ვაწვებოდი წინ ჩემი უვიცობითა და იმ იმედით, რომ ბოლოს და ბოლოს რომელიმე კარი გაიღებოდა. გარდაცვლილებსა და ღმერთებს მას შემდეგ მივმართე, რაც ჩემი მიმართვა ცოცხლებისადმი უპასუხო და ამაო დარჩა. იმდენი და ისე ვქენი, რომ, ეტყობა, სადღაც რაღაც ძალას შევეცოდე. და ერთ დღესაც, ირლანდიაში ერთი პატარა გზის პირას, ფოლკლორის მოყვარული ტურისტებისათვის გამართული „უმნიშვნელო წვრილმანების“ ბაზრობაზე ო-სენსეის საიდუმლოების ამოხსნა მელოდებოდა. ხუთ ევროდ ვიყიდე ჩემი ჩაკეტილი ტვინის გასახსნელად საჭირო გასაღები, თავდამსხმელთა წრეში მოქცეული ადამიანის შესაძლო გადაადგილებების გეგმა, გამოჭედილი თითბრის შენადნობიდან:

ეს უჩვეულო ნივთი ნამდვილად ვერაფერში გამომადგებოდა, რომ არა ის ხეტიალი და ჩემს გამრჯე ცხოვრებაში დაგროვილი შეცდომები, რომლებიც წინ უძღოდა მის გამოჩენას, მაგრამ ისიც სიმართლეა, რომ იგი შესაფერის მომენტში გამოჩნდა, იმ მომენტში, როდესაც შემეძლო ბოლოს და ბოლოს დამენახა ის, რაც აგრერიგად თვალში საცემი იყო.

სტატიების სერიაში, სახელად „ო-სენსეის გადაადგილება“, მე უკვე ვრცლად განვმარტე ის მიზეზები, რომელთა გამოც მეომრის გადაადგილება უნდა მიჰყვებოდეს ცენტრის შუაგულიდან სპირალების იმ ტრაქეტორიას, რომლებიც ამ ორნამეტზეა გამოსახული. არ დავუბრუნდები ამ განმარტებებს, მაგრამ შეგახსენებთ მათემატიკურ მოდელს, რომელიც საფუძვლად უდევს ამ ფიგურას და კიდევ ერთხელ ვუხდი მადლობას გიორგი ჭანტურიას, თეორიული ფიზიკის სტუდენტს თბილისში, რომელმაც მისი გამოცნობა შეძლო:

უნდა წარმოვიდგინოთ წრის შუაგულში მდგომი, ოთხი მოწინააღმდეგით გარშემორტყმული მეომარი, მეტოქეებს კონვენციურად ოთხი მხარე უჭირავთ და ერთდროულად უტევენ ამ პოზიციებიდან.

მაშასადამე ჩრდილოეთი, სამხრეთი, აღმოსავლეთი და დასავლეთი აკრძალული აქვს ამ მეომარს და მხოლოდ შემდეგ ოთხ სექტორში ძალუძს გადაადგილება:

ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთითა და სამხრეთ-დასავლეთით.

ის თითოეულ ამ სექტორში ბზრიალასავით შეიჭრება სხეულის ბრუნვითი მოძრაობით, რასაც აიკიდოში ირიმი-ტენკანი ეწოდება და რაც ორადორი სახით შეიძლება შესრულდეს: საათის ისრის მიმართულებით ან საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით, საწყისი სამკუთხა პოზიციიდან, რომელსაც აიკიდოში ჰანმის უწოდებენ.

მაშასადამე, ჩვენს მეომარს ორი არჩევანი აქვს თითო სექტორში, რვა შესაძლებლობა მთლიანობაში და, ტრიალის ეფექტით, ამ გადაადგილებებიდან თითოეული აუცილებლად მიჰყვება რვა სპირალიდან ერთ-ერთის ტრაექტორიას.

ყოველ ჯერზე, როცა ის ამგვარად გადაადგილდება, აღიდგენს წონასწორობას, ახალი წრის ცენტრში ხვდება, რომელიც მას გადაადგილების რვა ახალ შესაძლებლობას სთავაზობს. ამ მოქმედებას აიკიდოში საბაკუ ჰქვია: ტაი საბაკი ირიმი-ტენკანის აქტივაციის შედეგია.

ეს რვა მარშრუტი, მოქმედების ეს რვა საშუალება, შეადგენს რვა ძალას ფიზიკურ სფეროში – ჰაჩი რიკის – რაზეც ო-სენსეი ლაპარაკობს.

შევადაროთ ახლა ამგვარად მოძრაობა იმას, თუ როგორ მოძრაობს დედამიწა:

ეს ანიმაცია – აჩქარებული სახით, რასაკვირველია – ფუკოს ქანქარაა, ისტორიული ექსპერიმენტი, რომელმაც 1851 წელს აჩვენა, რომ დედამიწა თავისი ღერძის გარშემო ბრუნავს (ეს რთული მოძრაობა, ფაქტობრივად, სამი სხვადასხვა მოძრაობის გაერთიანებაა): ყურადღება მიაქციეთ, ქანქარა სინამდვილეში უძრავია, ის წარმოადგენს ღერძს და დედამიწა ბრუნავს მის გარშემო.

და ვხედავთ, რომ დედამიწა ქანქარასთან მიმართებაში ისე მოძრაობს, რომ თან რვა შტოიანი ნახაზის სპირალებს ხაზავს, რომლებიც ორ-ორად ლადგება ოთხი მთავარი მიმართულების სექტორებში, ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით.

ამასთან, გადაადგილების ეს მოდელი ზუსტად ისაა, რაზეც ცოტა ხნის წინ ვილაპარაკეთ, რომელიც „ო-სენსეის გადაადგილებაში“ ვაჩვენეთ და რომელიც აუცილებელია როგორც მებრძოლის დარტყმის საჭიროებებისათვის, ისე მისი უსაფრთხოებისათვის.

ამ შედარებიდან ის დასკვნა შეიძლება გამოვიტანოთ, რომ მებრძოლი ისე მოძრაობს დედამიწაზე, როგორც დედამიწა მოძრაობს თავის გარშემო. იდეალური გადაადგილების მოდელი, რომელიც მეომარს მოეთხოვება თავის ხელოვნებაში საბრძოლო საჭიროებებიდან გამომდინარე, იგივეა, რაც გადაადგილების მოდელი, რომელსაც დედამიწა იყენებს სივრცეში ტრიალისთვის თავისი ღერძის გარშემო.

ეს გვიჩვენებს, რომ ო-სენსეის ფრაზა არის არა რაღაც ბნელი პარაბოლა რომელიმე იდუმალებით მოცულ ეზოთერულ სწავლებაზე მისანიშნებლად, არამედ ის წმინდად ფიზიკურ რეალობას აღწერს: აიკიდოს კეთება ნიშნავს, პირდაპირი გაგებით, იმოძრაო ისე, როგორც მოძრაობს დედამიწა, მოიქცე მასავით, ნიშნავს „იცოდე და იყენებდე დედამიწის ბრუნვას თავისი ღერძის გარშემო“. როდესაც მებრძოლი გადაადგილდება ისე, როგორც საჭიროა, მაშინ ის დედამიწის ნამდვილი შვილია.

აქ კარგად უნდა გვესმოდეს, რომ გადაადგილების ეს კანონი არ არის მიბმული მხოლოდ ერთ რომელიმე ხელოვნებაზე, ის არ არის მეტ-ნაკლებად ორიგინალური მახასიათებელი, რომელიც აიკიდოს სხვა დისციპლინებისგან გამოარჩევდა. პირიქით, ჩვენ აქ ვხედავთ ფიზიკის კანონს, რომელიც ზოგადად ჩვენს პლანეტაზე მცხოვრები ყველა ცოცხალი ადამიანის გადაადგილებას მოერგება, როდესაც, ჰორიზონტალურ ჭრილში, ის ოთხი მიმართულების ფარგლებშია მოქცეული.

თუ ამ ადამიანს უნდა სრულყოფილად შეურწყას ერთმანეთს უსაფრთხოების მოთხოვნები და ზოგად ბრძოლასთან დაკავშირებული ეფექტურობა და არა მხოლოდ მარტივი მუშტი-კრივით შემოიფარგლოს, მას სხვა არაფერი დარჩენია, გარდა დედამიწის გადაადგილების ზუსტად გამეორებისა.

ეს არჩევანი ოფცია არ გახლავთ, ის არ უკავშირდება ამა თუ იმ დისციპლინის ან ამა თუ იმ სკოლის პროგრამას: ყველა აღმოსავლური და დასავლური საბრძოლო ხელოვნება ერთი და იმავე რეალობის წინაშე დგას. გამარჯვებისა და გადარჩენისათვის, აქილევსიდან მიამოტო მუსაშიმდე და რაინდ ბაიარამდე, მეომრებმა ფიზიკის ერთი და იგივე კანონი უნდა დაიცვან, როდესაც საქმე მათი სხეულის გადაადგილებას ეხება საბრძოლო სივრცეში.

ერთადერთი განსხვავება აიკიდოსა და სხვა საბრძოლო ხელოვნებებს შორის შეიძლება ის იყოს, რომ დედამიწის გადაადგილების პრინციპს აქ უწინარეს ყოვლისა არსებითი მნიშვნელობა აქვს, როგორც სტრატეგიის გული, რომელიც სრულად უნდა იყოს ათვისებული, თუკი გვინდა, რომ ხელოვნების უნივერსალურ ხასიათს ჩავწვდეთ.

ეს პრინციპი მართლაც სრულიად პრიორუტეტულად მიაჩნდა ფუძემდებელს:

ერთ მოწინააღმდეგესთანაც კი არ უნდა გვადარდებდეს მხოლოდ ის, რაც წინ ხდება, პრაქტიკის დროს აუცილებელად ყურადღებით უნდა ვიყოთ ოთხი, რვა მიმართულებით.

გონების მდგომარეობა სავარჯიშოს დროს” – რეკომენდაცია n°1 – ტექსტი, რომელიც ტოკიოს აიკიკაი სო ჰომბუ დოჯოს შესასვლელთან ეწერა 1931 წლიდან

ო-სენსეი გვიჩვენებს აქ პირდაპირი გაგებით და სრულიად არაორაზროვნად, თუ რა უნდა იყოს ყველაზე მთავარი საზრუნავი და რა უნდა ჰქონდეს გონებაში მოწაფეს: იცოდეს, რომ ის ყოველთვის დგას წრის ცენტრში და ყოველთვის წარმართოს თავისი მოქმედება შეტევის ოთხ მხარესთან და პასუხის რვა მხარესთან მიმართებაში, როგორიც არ უნდა იყოს კერძო შემთხვევა და კონტექსტი.

მაშასადამე, დიდი ხნის წინანდელი ალალი დამწყები მოვარჯიშე მართალი ყოფილა, სიტყვასიტყვით რომ გაიგო ო-სენსეის სიტყვები. მან ირწმუნა ის, რისი გაგებაც მაშინ არ შეეძლო. მცირედი რწმენა ალბათ აუცილებელია გზის დასაწყებად, შემდეგ ერთ ნაბიჯს მეორე მოჰყვება და ის, ვინც ეძებს, პოულობს კიდეც ერთ მშვენიერ დღეს.

ის ამბავი, რომ საშუალო ბუნებრივი თვისებების მქონე ამ დამწყებმა მოვარჯიშემ თავის გზაზე აიკიდოს ამ საიდუმლოების გაშიფვრა შეძლო, ნიშნავს, რომ ნებისმიერ ადამიანს თავის სფეროში და თავისი ჩართულობის შესაბამისად, შეუძლია ბოლოს ამგვარ შედეგს მიაღწიოს.

ყველას თავისი ხერხი, ყველას თავისი ადგილი, ყველას თავისი როლი აქვს დედამიწაზე, ყველა ვერ იქნება გოეთე, მონტენი ან ნიუტონი. პირველად რომ შექმნა ასტრონომიული ჭოგრიტი და იმით დააკვირდა მთვარესა და ვარსკვლავებს, ამიტომაც გაიხედა გალილეიმ არისტოტელეზე უფრო შორს და მიხვდა, რომ დედამიწა გადაადგილდებოდა კოსმოსში.

პიზელი ოსტატის მიმართ განმსჭვალული პატივისცემით მეც ვიყურები მთვარისა და ვარსკვლავებისაკენ, ოღონდ ჩემი ოპტიკა განსხვავებულია. და თუკი მე მისი ძიების საფუძლვებსა და მიზეზებს ვერ ჩავწვდები, ასევე ძნელი იქნება ჩემი მიზეზების გამოცნობაც, თუმცა, მიუხედავად თვისობრივი განსხვავებებისა, ესენიც მისი მიზეზებივით ეწერებიან იმ მოულოდნელ და ხანდახან თავგზის ამბნევ გეგმაში, რომელსაც სამყარო გვიხატავს და რომელიც ცხოვრებას ესოდენ ლამაზ მოგზაურობად აქცევს.

ვართ თუ არა ბრმები ამ გეგმის მიმართ, გვესმის თუ არა ის, მივყვებით თუ არა მას, ვებუტებით თუ არა მას, სამყარო თავისი გზით მიდის და „გაიგოს, ვისაც შეუძლია“, ასე ჰქვია ბობი ლაპუენტის სიმღერას.

ფილიპ ვოარინო, თებერვალი 2021

Categories
სტატიები

მინერვას ჩიტი

წყარო : https://aikidotakemusu.org/loiseau-de-minerve-garde-sabre/

ხმლის დგომი მხოლოდ და მხოლოდ სამკუთხედი შეიძლება იყოს, აიკიდოში ჩვენ ამას სანკაკუს ან ჰანმის ვუძახით. ეს სამკუთხედი მოძრაობის შესაძლებლობა და სათავეა.

ფილოლოგიის ფაკულტეტის ახალგაზრდა სტუდენტი გოგონა იყო და სჯეროდა, რომ რომელიმე საბრძოლო ხელოვნების შესწავლა ხელს უშლის სპონტანურობას – ოცი წლის ასაკში, რაღაცეებს რომ წაიკითხავ ადამიანი, ნაირნაირი აზრები მოდგის თავში. მეც ამავე ასაკისა გახლდით, სულ ახალი დაწყებული მქონდა აიკიდო და ამიტომ ვერც გავაცნობდი ამ მარტივ მოსაზრებას: რითაა სპონტანურობა ზუსტი, სწორი მოქმედების გარანტი?

ოცდაათი წლის ასაკში ჩემს წასრულს ჩავუფიქრდი. მიღწეული გამარჯვებები არ მოსულიყო ათვისებული სტრატეგიის შედეგად. შეიძლება ისინი ბუნებრივი ნიჭის ან სხვა ღვთიური თანრიგის მოცემულობათა ნაყოფი ყოფილიყო, ან შეიძლება სულაც სხვა სკოლების სტრატეგიათა უვარგისობით გამოწვეული. მაშინ დილა-საღამოს ამ გამარჯვებების პრინციპს დავუწყე ძებნა და სტრატეგიის გზას ორმოცდაათი წლის ასაკში მივხვდი.

მიამოტო მუსაშიმ, რომელმაც ეს თავისი ცხოვრების მიწურულს დაწერა, პირველი მოწინააღმდეგე დუელში, ცამეტი წლის ასაკში მოკლა, მეორე კი თექვსმეტი წლისამ გააგორა, ოცდაათი წლისას კი ყველა ღირებული მეტოქე დამარცხებული ჰყავდა სამოციოდე დუელის დროს. სიმართლეს ჰგავს ის ამბავი, რომ ის ამ ბრძოლების დროს ვერ გადარჩებოდა, სპონტანურად რომ არ დაეცვა ზოგიერთი კანონი, რომელთა აზრში ჩაწვდომასაც მომდევნო ოც წელს მოანდომებდა. მაგრამ მოფარიკავის მისეული სპონტანური თვისებები არ იქებოდა საკმარისი მის ასე დასაზოგად, რომ არა ბედისწერა, რომელმაც, მისივე სიტყვებით, დიდად შეუწყო ხელი მის ცოცხლად გადარჩენას. თუკი იგი დარწმუნებული იყო, რომ სპონტანურობა აუცილებელი იყო, მხოლოდ ეს თვისება ვერ შეძლებდა სრულყოფილი მოქმედების გარანტირებას, ამისათვის პრინციპის უფრო მკაფიო ხედვა გახლავთ საჭირო.

არაფერია იმაზე უფრო ბუნებრივი, ვიდრე მოქმედების პრინციპი, თუკი ის ამასთან ბუნების საგანძურიცაა. მაგრამ ადამიანი სპონტანურად ვერ უდგება თავის ბუნებას, მან ის უნდა მოძებნოს, შრომა სჭირდება ამას.

ცოდნა ისევე ვერ არის სპონტანური, როგორც დაპროგრამებული თავისუფლება, არაფერია თანდაყოლილი, ყველაფერს მოპოვება სჭირდება, ყველაფერი ძალისხმევის შედეგია, წვალებისაც კი. მაგრამ არსად წერია, რომ სოლფეჯიოს სწავლა ხელს უშლის ადამიანს, გახდეს ბახი ან მოცარტი, რადგან ადამიანი არ ხარ ასეთი, არამედ ხდები ასეთი, სწორედ ამას ვერ მიხვდა ჩემი ახალგაზრდა ფილოლოგი სტუდენტი გოგონა.

მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედების პრინციპი სპონტანურად არ წარმოუჩნდება ადამიანს, სპონტანურობა მაინც აუცილებელია მის ასამუშავებლად. რადგან გონება და ინტუიცია ხელიხელჩაკიდებულები მიაბიჯებენ მუსაშის მიერ განვლილ გზაზე და მხოლოდ ამ ორი რამის შეჯვარებით ხდება შესაძლებელი შინაარსი შესძინოს ასევე მის ფრაზას, რომელიც სხვაგვარად ჰერმეტული დარჩებოდა:

“ფარიკაობის ჭეშმარიტი ღირებულება მისი ტექნიკით არ შემოიფარგლება.”

ამის გასაგებად გავცდეთ გონიერების საზღვრებს და ამ ერთხელ სიტყვა მივცეთ პოეზიას, ვკითხოთ ვერლენს, რას ფიქრობს ამაზე, ამით ჩემი ახალგაზრდობის დროინდელ სტუდენტ გოგონასაც ჩავუკრავთ თვალს.

ჯერ მუსიკა და მერე ყოველი,

მეფობდეს ჰანგი იგი რჩეული

ჰაერში ვნებით მიმობნეული,

აურწყავი და დაუწყობელი.

( თარგმანის წყარო: http://urakparaki.com/?m=4&ID=69647 )

არსებობს ხუთი დგომი გრძელი ხმლისათვის, ხუთივე ლეგიტიმური და სრულიად აუცილებელია, მაგრამ ისინი არ „აწევს“ ზევიდან თავსახურივით მოძრაობის თავისუფლებას, თუკი მათ როგორც პოზიციებს, ისე შევხედავთ. მუსაში გვაფრთხილებს:

“დგომი შეტევის ლოდინია. კარგად გაიგეთ ეს.“

ყველანაირი პოზიცია მართლაც პაუზაა, მოლოდინია. ნამდვილი დგომი ასე არ არის. დგომის მიჩნევა პოზიციად, ნიშნავს გააშეშო გონება თავდაცვის მდგომარეობაში, რაც არ შეესაბამება დუელის მოთხოვნებს და კიდევ უფრო ნაკლებად ბრძოლის ველის მოთხოვნებს, სადაც მოწინააღმდეგეები ნებისმიერი მხრიდან გამოტყვრებიან ხოლმე და ასეთ დროს მობილურობა უსაფრთხოების მთავარი გასაღები ხდება.

უსაფრთხოების ძიებაც არ უნდა გახდეს თვითმიზანი, ისევე როგორც გადაადგილება. მხოლოდ  ხმლის დარტყმა წარმართავს ყველაფერს, ის მოითხოვს მოძრაობას. ჭრა მოძრაობის გარეშე იგივეა, რაც რამე მქომედება სიცოცხლის გარეშე, მოქმედებას სიცოცხლის გარეშე კი შედეგი არ მოქვს. ნებისმიერი, ვინც შეეცდება თითო ხელში თითო ხმალი აიღოს და რეალურად ჭრას შუაზე მყარი საგნები, მიხვდება, რომ შეუძლებელია ამის გაკეთება მხოლოდ ხელის ძალით: მხოლოდ სხეულის ბრუნვითი მოძრაობა იძლება საშუალებას, რომ საჭირო ძალა შევძინოთ ჭრას, პროპელერის ფრთასავით.

ამგვარად, გადაადგილება მუდამ და მხოლოდ მოძრაობის შედეგია, ხოლო უსაფრთხოება გადაადგილების შედეგი. როდესაც მოძრაობა პრინციპს ექვემდებარება, აღარ უნდა ვიდარდოთ გადაადგილებასა და უსაფრთხოებაზე, ესენი მოჰყვება კვალდაკვალ და სრულყოფილად. საერთო გადაადგილებით გამოხატული ჭრისა და უსაფრთხოების ეს პერმანენტული დამთხვევა შესანიშნავია და ამაზე უნდა დაგვაფიქროს: რომელი სასწაულით ხდება, რომ გადაადგილება, რომელიც იდეალურად შეესაბამება ხმლის ჭრას, ამავდროულად არის გადაადგილებაც, რომელიც მეომრის უსაფრთხოებას იდეალურად შეესაბამება?

ნამდვილ ჭრას „ტალღის“ ენერგია აქვს და იმავე მარშრუტსაც გადის. ტალღა ნელი და მძლავრი რიტმით გორდება და ინავლება და ეს რიტმი მოდის არა მისგანვე, არამედ ოკეანის სიღრმეებიდან. ხმლის მოძრაობა ტალღის მოძრაობასავითაა, ის არ გახლავთ იმ ადამიანის რაიმე განსაკუთრებული არჩევნის შედეგი, რომელსაც ის უჭირავს ხელში, არამედ იმ უფრო დიდი რიტმის გამოხატულება, რომელიც მის სხეულს რხევითი მოძრაობით გაივლის.

ეს რიტმი კავშირშია სამყაროს „მუსიკასთან“, სამყაროს მუსიკა კი „კენტ“ რიცხვზეა დამყარებული. არავინ იცის, რატომ გაიყო ერთ დღესაც ერთი – შეიძლება უსასრულო მარტოობის გამო – ყოველ შემთხვევაში, სწორედ ასე გაჩნდა ორი, რომელსაც აღმოსავლეთმა ინი და იანი უწოდა. დიადმა ‘ყოველივემ’, ‘ერთმა’, შვეს ‘ორი’, ხოლო ‘სამი’ სხვა არაფერია, თუ არა იგივე მოქმედება, რომლითაც ‘ორი’ იშვა ‘ერთისაგან’, ამიტომაც უწოდებენ ამ ფენომენს ‘სამებას’: მამისგან ძეს, სულიწმინდის გავლით. ‘სამება’ წმინდაა როგორც დასავლეთში, ისე აღმოსავლეთში, კენტია და სულიერი ბუნებისაა, მაგრამ ამ სამით პრინციპი ენერგიას მიმართავს მატერიალური საგნების წარმოქმნისაკენ, რომელთა სათავეც და შესაძლებლობაც თავადაა.

ამიტომაცაა, რომ ხმლის დგომი მხოლოდ სამკუთხედი შეიძლება იყოს და აიკიდოში ჩვენ ამას სანკაკუს ან ჰანმის ვუწოდებთ. ეს სამკუთხედი, როგორც ყველანაირი შესაქმისა, მოძრაობის შესაძლებლობა და სათავეა. მაგრამ მხოლოდ ‘ორით’ შეუძლია შექმნა სამკუთხედს, სხეულის ორი ნაწილის ურთიერთშემავსებელი ბრუნვით ხერხემლის ღერძის გარშემო (ორი თეძო, ორი ფეხი, ორი ხელი), ბრუნვით, რომელსაც აიკიდოში ირიმი-ტენკანის სახელი აქვს. ასეთ დროს წარმოჩნდება ‘პრინციპისაგან’ შობილი სხვადასხვანაირი ფორმები, როდესაც ის მოქმედებას იწყებს ხმლის სფეროში: ესენია ტექნიკური ფორმები. როდესაც ‘სამი’ ქმნის, მუსიკა სწორია, ტექნიკა ღვთიური, ადამიანს წარმართავს ძალა, რომელიც მასზე უფრო დიდია. როდესაც ადამიანს ჰგონია, რომ შეუძლია მარტომ იმოქმედოს, თავის ყაიდაზე, როდესაც ტექნიკა პერსონალური და ძალიან ადამიანურია, როდესაც ღმერთები, რომლებიც, როგორც წესი, აცეკვებენ ხოლმე ხმალს, მიატოვებენ მას, მოძრაობას აშკარად ყალბად ჟღერს.

‘გზა’ ადამიანისთვის მდგომარეობს იმაში, რომ მან საკუთარი სხეულის გავლით უნდა ალაპარაკოს სამყაროს დიადი გეგმა. თუკი ტექნიკა არ იქნება ღვთიური, მას არანაირი ღირებულება არ ექნება, ან ილუზია იქნება ეს, ან მოჩვენებითობა, ამას დიდი მნიშვნელობა არა აქვს. როდესაც  პირქით, ტექნიკა ჰარმონიაში იქნება სამყაროს გეგმასთან, ის მოქნილი და მსუბუქია, ჰაეროვანი და „ჰაერში შეიძლება გაიხსნეს“.

მარად მუსიკა, ისევ და ისევ,

რომ შენი ლექსი ლაჟვარში ქსოვდეს,

და გრძნობა ერთი სულიდან რბოდეს,

სხვათა ტრფობისკენ და სხვათა ცისკენ.

( თარგმანი იგივე )

ამგვარად,

ხმალი პოეტის ლექსივით დაფრინავს ერთი ადგილიდან მეორესკენ და არასდროს ჩერდება.

პოეზია თავის თავში ატარებს სიყვარულს. მის მსგავსად, კენტი, ტალღა და ჰაერში აქროლადი, გრძელი ხმალი თავის თავში სიკვდილს ატარებს. მაგრამ ორივენი მარადიული კანონების მიხედვით მოქმედებენ, რომლებიც არსებათა განახლებით სამყაროს გარდაქმნას წარმართავენ. ისინი ერთი და იმავე ენერგიის ორი განსხვავებული სახეა და ორივენი სიცოცხლის ჰიმნს წარმოადგნენენ.

სიყვარული და სიკვდილი, დიდი ხანი უნდა წითლისა და შავის წონასწორობის გაგებას და ყველაფერი გვიან მოდის, უთუოდ, მაგრამ ბუნებრივი ამბავია, რომ მინერვას ჩიტი მხოლოდ ჩამობნელებულზე თუ აფრინდება ხოლმე და რომ მისთვის გარიჟრაჟის დაპირებები სრულიად აკრძალულია.

ახლა შენი ჯერია, იანუს, დასასრულთა და დასაწყისთა ბატონ-პატრონო, რომელიც ყოველ ას წელიწადში ერთხელ გვესტუმრები ხოლმე. იმ საუკუნისათვის, რომელსაც ახლა ხსნი შენ მე-20-სა და 21-ეს შორის, და კიდევ იმისთვის, რომ პოეტურად დავასრულოთ, გთხოვ „ხელის ერთი მოძრაობით  ჩარაზე შენი წრფელი საკურთხევლის კარები“.

ასეთია ჩემი ჭეშმარიტი სურვილები თქნენდამი.

ფილიპ ვოარინო, იანვარი 2021

Categories
სტატიები

Praetendere

წყარო : https://aikidotakemusu.org/praetendere-revelation-sabre/

ყველამ კარგად იცოდეს, უპირველეს ყოვლისა, რომ გრძელი ხმლის ხელოვნებაში არასდროს დადიან სწორად და პირქუშად, როგორც მოსაწყენია ხოლმე სადად და მარტივად სიარული.

უილიამ ჰით რობინსონის ეს ნახატი კარგად გამოხატავს იმ გრძნობას, რომელიც მე მაქვს ხოლმე მაშინ ასე იგებენ ხოლმე ჩემს გამოუსწორებელ ლაპარაკს.

მესმის, რომ ადამიანი შეიძლება სძულდეთ იმის გამო, როგორიც არის, მაგრამ როგორ შეიძლება ადამიანი სძულდეთ ამავდროულად იმის გამო, როგორიც ის არ არის? კაცმა რომ თქვას, საძულველი ისაა, როდესაც თავს აჩვენებენ ისეთად, როგორებიც არ არიან. მეც მოვქცეულვარ ასე დიდი ხნის განმავლობაში, მართალია, pardonnante my, და ნუ იფიქრებთ ჩემს შეცდომებზე იმდენს, რამდენიც არ გიფიქრიათ საკუთარ შეცდომებზე.

რაც შეეხება შეცდომებს, მე არ ვიცი შენი შეცდომები, ალკოფრიბას, მაგრამ მე შენსავით არ მოვითხოვ, რომ უფრო მეტად ვიმსახურებდე პატიებას, ვიდრე სარაბაიტების, კაგოების, ესკარგოების, ჰიპოკრიტების, კაფარის [XVII საუკუნის მწერალი, რომელმაც დაწერა წიგნი ქალისა და მამაკაცის ახლებურ ურთიერთობებზე], ფრაპარების, ჩექმებიანი ბერებისა და სხვა სექტანტების დიდი რაოდენობა, რომელთაც ნიღბები ჰქონდათ სახეზე აფარებული ქვეყნიერების მოსატყუებლად, რადგან მე თვითონ ვცდებოდი, სხვისი მოტყუება კი არასოდეს მომნდომებია.

დიდი შეცდომაა, აღარ გინდოდეს თავის მოჩვენება, მე დიდი ხანია, გადავულოცე ჩემი ტვირთი „ნის“ რაინდებს – ნება დამრთონ ამ იარაღის – მაგრამ კვინტესენციის გამოცალკევება იოლი საქმე არ გახლავთ. მაშინ გამიძეხ წინ, მამაცო კიურე, საწვიმარი არხების გარეთ, სადაც ვაი-მწერლები თავიანთ კალმებს აწობენ და დამითმე შენი სიტყვები, რომ იაპონური ხმალი აღვწერო.

ყველამ კარგად იცოდეს, უპირველეს ყოვლისა, რომ გრძელი ხმლის ხელოვნებაში არასდროს დადიან სწორად და პირქუშად, როგორც მოსაწყენია ხოლმე სადად და მარტივად სიარული. პირიქით, ციბრუტივით ტრიალებენ, ჯარასავით ბზრიალებენ, ბრუნავენ, იკლაკნებიან, ბარბაცებენ ისე, როგორც ეს საზეიმო ღვინის ძიებას შეეფერება. მაგრამ ღვინო კი არ იწვევს ამ ბზრიალ-ტრიალს, არამედ ღვთიური [აქ უთარგმნელი სიტყვებით თამაშია : ღვინო – vin; ღვთიურობა – divin].

თელემის სააბატოში ექვსი გოდოლია, თითოეული ექვსსართულიანია და სამოცი ნაბიჯის სიგანისაა, და დამთხვევაა, რომ ადამიანმა რომ იქნიოს და აბზრიალოს თავისი ხმალი ექვსი მიმართულებით, სასურველია, რომ გრძელი ხმლის გზებს სახელად ამ გოდოლების სახელები ერქვას: კრიერი, არტიკი, კალაერი, ანატოლი, მეზამბრინი და ჰესპერია, რადგან ეს ექვსეული ნამდვილად არ არის აზრს და სიბრძნეს მოკლებული.

ისევე როგორც სმის დროს არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ სასმელი ცივი უნდა იყოს, ჭრის დროსაც სულ უნდა გვახსოვდეს – უნდა ვჭრათ ამაყად, მაგრამ ირიბად.

არ დავკარგოთ დრო ფუჭ მოქმედებებში, ხმალი სადა და მარტივია, მუდამ მზადაა, ადის ან ჩამოდის ქვევით იმის მიხედვით, თუ საიდან იწყებს, მაგრამ არასდროს მიდის იმაზე შორს, ვიდრე იქ, სადაც არის. სწორად გამოიყენეთ პინცეტიც, ბატონებო, და ბორბლის შუაგულიც.

როგორ უნდა ვიდგეთ, მარჯვნივ თუ მარცხნივ?

ამის საპოვნელად უნდა ვჭრათ ზევიდან ქვევით, მოძრაობის ბოლოს ყველაფერი სპონტანურად დგება თავის ადგილას, ბუნების ეს კანონი ვერ შეიცვლება: მარჯვენა ტერფი წინ, ხმალი მარცხნივაა, მარცხენა ტერფი წინ, ხმალი მარჯვნივაა.

მოძებნეთ ეს, მუსაშის ტყუილი არ უთქვამს.

გაახილეთ თვალი, და ის, რომელიც საჭიროა:

როდესაც მარჯვენა ტერფი წინაა, ეს მტკიცე ქცევაა. კრიერი ხელმარჯვნივაა, ზევით; არტიკი წინ, მარჯვნივ, ქვევით; კალაერი წინ, მარცხნივ და ზევითაა; ანატოლი მარცხნივ და ქვევით; მეზამბრენი მარცხნივ და ზევით; ჰესპერი უკანა და მარცხნივ.

როდესაც მარცხენა ტერფი წინაა, ეს თავმდაბალი ქცევაა. კრიერი ხელმარცხნივა და ქვევითა; არტიკი წინ, მარცხნივა და ზევით; კალაერი წინ, მარჯვნივა და ქვევითაა; ანატოლი მარჯვნივ და ზევითაა; მეზამბრინი მარჯვნივ და ქვევითაა; და ბოლოს, ჰესპერი წინ, მარჯვნივ და ზევითაა.

სწორედ ასე ვტრიალებთ და ვურტყამთ დიდი და შესანიშნავი გეგმის მიხედვით, მოსწონთ ეს თუ არა ელმებს, სიმინდის ტაროებს და სხვა ზარმაც ტვინებს. რაც შეეხება თაღლითებს, მატყუარებსა და ყველა ჯურის მძარცველებს, მათ ღმერთი დაამწუხრებთ.

როდესაც ხმალი მკერდის წინაა, მთელი ეს ქნევა და ამბავი ხდება როგორც ზევიდან ქვევით, ისე ქვევიდან ზევით, არჩევანი უფრო მდიდარია, მაგრამ ძალა ნაკლები.

როდესაც ხმალი წინ და ქვევითაა, ის ჩუმად იკბინება, ხვრელიდან ამოსული გველივით.

დაბოლოს, როდესაც ხმალი თავს ზევითაა, მას მხოლოდ ქვევით დაშვება შეუძლია. ის მხოლოდ ჰესპერისკენ ადის, იმ მიზეზით, რომ ყოველთვის მოტრიალების მომენტში ვჭრით, იმის დრო მართლა არა გვაქვს, რომ ჯერ შემობვრუნდეთ და მერე ვჭრათ.

სხვაგვარად არ არის საჭირო მუშაობა, უქნარავ, რადგან კიდევ ხუთი აღარ არის, რომ გახდეს ექვსი. ექვსი კვინტესენციაა, სპირალის ზომაა, სინათლეში აცეკვებული მბრწყინავი ხმლის რიტმია. სალომეას ცეკვის ანტიპოდია ღამისთვის, რადგან ბოლოში დღე და ღამე, მზე და მთვარე თანასწორდება.

ათასგვარი ხერხი არსებობს ნიღბის სატარებლად და თავის მოსაჩვენებლად, მაგრამ მე ვაფასებ, ვინც საკუთარ თავს დასცინის, მიყვარს, ვინც სერიოზულად ერთობა, რადგან სიცილით წერა ჯობია ცრემლებით წერას იმის სათქმელად, რაც გულსა და გონებაში უდევთ ადამიანებს.

ბოდიში, ოსტატო, შენს მხიარულ არსებობაში, თუკი მე აქ შენ მოგბაძე, შემაქე მრისხანე წყევლით და დავლიოთ. დავლიოთ მათთვის, ვინც ცხოვრების ხმლის გზას დაეძებს, ვისაც ამ საჩუქრის მიღება უნდა, ეს საჩუქარი მათ მოსატყუებლად  კი არა, მათთვის საფიქრალის მისაცემად არის.

მართლაც,

თუ ჩემი შენიღბული საიდუმლოებებიდან ეს ყველაზე კარგადაა დამალული,

ის ნაღდი და ნამდვილია, მიუხედავად იმისა, რომ სახეზე არაფერი ეტყობა.

რადგან შობაა და მე თქვენზე ვიფიქრე, აი, ხომ ხედავთ.

ფილიპ ვოარინო, 25 დეკემბერი 2020

Categories
სტატიები

დააკაკუნეთ, და გაგიღებენ – მათე 7,7

წყარო : https://aikidotakemusu.org/osensei-musashi-aikido/

გზა ერთია და ამიტომაც ბუნებრივია, რომ იქ ნახავ ყველას, ვინც ის გაიარა და ვინც ის შეითვისა, მიამოტო მუსაშისაც და მორიჰეი უეშიბასაც.

კარანტინმა ჩემს აიკიდოელ მეგობრებთან ურთიერთობის საშუალება მომაკლო, თუმცა უამისოდ ალბათ არც არასდროს ჩამოვკიდებდი ჩვრების ამ ოცდაათკილოიან შეკვრას ქვევით, ჩემი სახლის ბაღში, მსხვილი ზეთისხილის ტოტებზე.

ჩვრების ოცდაათკილოიანმა შეკვრამ კი ეს მასწავლა: თუ გინდა, რომ ერთ დღეს ვიწრო კარი გაიღოს და თუ გინდა, რომ იქ შეხვიდე, უნდა დააკაკუნო [აქ უთარგმნელი სიტყვათა თამაშია – ფრანგულად „დარტყმა“ და „დაკაკუნება“ ერთი და იმავე სიტყვით გამოიხატება]. საჭიროა ასევე გამძლეობა, ალბათ სიჯიუტეც. ამიტომაც ვურტყამ ნდობით ამ ტომარას, რომელიც ერთადერთ მასწავლებლად მექცა, რაკი ყველა სხვა, ვაგლახ, უკვე დიდი ხნის გარდაცვლილია.

მე უკვე მიამბნია ეს ისტორია აიკიდოს ერთ-ერთი მასწავლებლის შესახებ, რომელიც არაფრის დიდებით არ იჯერებდა, რომ ო-სენსეი ურტყამდა მოწინააღმდეგეს.  ის უარყოფდა იმას, რაც ცხადად ჩანდა ო-სენსეის ფოტოებზე, ვიდეოებსა და თვით ნაწერებში, იმიტომ რომ დარტყმის ცნება იმ აზრს ეწინააღმდეგებოდა, რომელიც მას ჰქონდა ჩამოყალიბებული ჰარმონიის შესახებ. ჰარმონიული სამყარო, მისი თვალთახედვით, იყო სამყარო ძალადობის გარეშე. ის ვერ ხედავდა, რომ ძალადობა თვით სიყვარულშიც არსებობს.

თუკი რამ ჯადოსნობით შესაძლებელია სამყარო ყოველგვარი ძალადობისგან განწმინდო, სინაზეც ამითვე შეწყვეტს თავის არსებობას. ეს სამყარო საპირისპიროთა მუდმივი ურთიერთქმედებით დგას ფეხზე, მხოლოდ თავისი საპირისპიროს შედეგად არსებობს ყველაფერი მსოფლიოში, ცხელი და ცივი, მშრალი და სველი, დღე და ღამე. თითოეული მათგანი აუცილებელია, არ არსებობს მუსიკა სიჩუმის გარეშე, სინათლე სიბნელის გარეშე, სიკეთე ბოროტების გარეშე, ყველაფერი ფარდობითია, ჰარმონია ურთიერთშემავსებელი ძალების თანასწორობაა. და აიკიდოს მოძრაობაც, როგორც ყველაფერი, რაც კი ჩვენ გარშემო არსებობს, ამ მყიფე წონასწორობას ეფუძნება. ცის მოტივტივე ხიდზე დგომა, რაზეც ო-სენსეი ლაპარაკობს, უფსკრულის, არამდგრადი მატერიის თავზე ცხოვრებას ნიშნავს, ნიშნავს ერთხანს წონასწორობაში შეინარჩუნო მიმართება, რომელიც საპირისპირო მხარეებს აკავშირებს, სამყაროს შუაგულში, რომლის ერთადერთი და უცვლელი დანიშნულებაც ამგვარი მიმართების პერმანენტული და გარდაუვალი ტრანსფორმაციაა.

დიდი დრო სჭირდება იმის დანახვას, თუ რას წარმოადგენს გადაადგილების ექვსი შესაძლო მიმართულება ჰანმის (როპო) დგომიდან, თუმცა ეს მხოლოდ გონებიდან დანახულად დარჩება, ვიდრე ის ეფექტურად არ ამუშავდება. მართლაც, სხეულის გარეშე გონება იმაზე მეტი არ არის, რაც სხეულია გონების გარეშე, სხეულს კი გაგებისათვის მოქმედება სჭირდება.

განუწყვეტლივ იფიქრეთ თქვენი სხეულის მიხედვით. – გო რინ ნო შო

უნდა ჩავუფიქრდეთ ამ სწავლებას და ვენდოთ სხეულს, რადგან ის კარგი მასწავლებელია. ისე ხდება, რომ სხეულს ძალისმიერი ფორმა სჭირდება იმისათვის, რომ ზუსტად განსაზღვროს, თუ რომელი შეესაბამება იმ ექვსი გზიდან, რომლებსაც მას გონება სთავაზობს. ესაა ძალადობა, რომელიც არის დარტყმაში, რომელიც, თავის მხრივ, საშუალებას აძლევს სხეულს იპოვოს შესაბამისი დისტანცია, სწორი მოქმედება, იდეალური მოძრაობა და ერთგვარად ზუსტი მომენტი: უბრალო ტომარამ მასწავლა სწორად დგომა ცის მოტივტივე ხიდზე.

აი როგორ.

ჰიდარი ჰანმის დგომში, ტაიჯიცუში, ხელები დაბლაა. ეს გახლავთ აიკიდოს ცნობილი დგომი დგომის გარეშე. როდესაც სხეულის ბრუნვა ექვსიდან რომელიმე ნებისმიერი მიმართულებით იწყება და როდესაც ცენცრიდანულ ძალას მასთან შეუწინააღმდეგებლად ვემორჩილებით, ხელებს მხოლოდ და მხოლოდ დიაგონალურად შეუძლიათ მოქმედება, ქვევიდან ზევითკენ. ეს კლასიკური კინემატიკისა და ნიუტონის მოძრაობის მეორე კანონის შედეგია.

ამიტომაც ხელი, რომელიც პირველ რიგში ურტყამს მოწინააღმდეგეთაგან პირველს, იქნება ეს მარჯვენა, თუ მარცხენა, ურტყამს მას გიაკუ იოკომენს, ჯოდანის სიმაღლეზე და ამთავრებს თავის გზას შომენში – თავს ზევით. ვერ მოხდება სხვანაირად, თუკი ადამიანი ბრუნვის კანონებს არ ეწინააღმდეგება.

იქიდან გამომდინარე, რომ სხეული ამგვარი გადაადგილებისას ბზრიალასნაირად ტრიალებს, მოძრაობა მეორე ხელსაც „ჩაითრევს“ ამავდროულად და მასაც ქვევიდან ზევით, იმდაგვარად, თითქოს ხმალი ქარქაშიდან ამოგვაქვსო. ის ხვდება მეორე მოწინააღმდეგეს კისრის სიმაღლეზე. ვერც აქ მოხდება რამე განსხვავებულად, თუკი ფიზიკის კანონებს გავითვალისწინებთ – ამ მომენტში ადამიანის სხეულის ბრუნვის ძალა თავის მაქსიმუმს აღწევს.

ამ შემობრუნებული დარტყმისას შეგრძნება იგივეა, რომელსაც აიკიდოში მოროტე დორი კოკიუ ჰოთი (ზოგჯერ მას სოკუმენ ირიმი ნაგესაც უძახიან) ივითარებენ. ამ დროს ხდება გასაგები ამ სავარჯიშოს გამეორების აუცილებლობა ყოველ ვარჯიშზე.

მეორე, გიაკუ იოკომენ დარტყმის მომენტში ხელი, რომელმაც პირველ რიგში დაარტყა, ასულია თავს ზევით, შომენის პოზიციაში, ამიტომაც შეუძლია ზევიდან ქვევით გამოქანდეს და გამანადგურებელი დარტყმა მიაყენოს მოწინააღმდეგეს, რაზეც ო-სენსეი მოგვითხრობს კიდეც თავის წიგნში ბუდო.

ასეა გადამოწმებული ეს სწავლება გო რინ ნო შო-ში:

როდესაც ძნელია დაარტყა მტერს ცალი ხელი, გამოიყენეთ ორივე ხელი.

ამ წერტილში ბრუნვა დასრულებულია და შესაძლებელი ხდება ახალი ბრუნვის დაწყება, იმავე ან საპირისპირო მხარეს, იმ ექვსიდან რომელიმე, ნებისმიერი მიმართულებით, იმისდა მიხედვით, თუ რა პოზიციაში არიან, ან როგორ მოძრაობენ დანარჩენი მოწინააღმდეგეები. აი, აქ უნდა გავიხსენოთ აიკიდოს ცეკვა, მაგრამ ეს ცეკვა არ გახლავთ ქორეოგრაფია ან მიზანსცენა, ეს სიცოცხლის გამოხატულებაა ბუნების კანონებთან შესაბამისობაში.

ამ ყველაფრიდან გამოდინარეობს, რომ შიშველი ხელით აიკიდოს სრული ბრუნვა სამდარტყმიანი ციკლია: ორი გიაკუ იოკომენი და ერთი შომენი.

ცხადია, შეგვიძლია არ დავარტყათ, შეგვიძლია თავიდან ავიცილოთ განადგურება, თუკი ეს აუცილებელი არ არის და ეს კეთილმოსურნეობაა, მაგრამ უნდა ვიცოდეთ და შეგვეძლოს დარტყმა იმისათვის, რომ გადავწყვიტოთ, არ გავაკეთოთ ეს, საჭიროა ძალადობა იმისათვის, რომ მიაღწიო მშვიდობას, ესაა მეომრის გზა, ესაა ბილიკი, რომელსაც ო-სენსეი გაუყვა. აიკიდო უხეში, გამადგურებელი ხელოვნებაა, რომელსაც მივყავართ სიყვარულმდე იმ ყველაფრის მიმართ, რაც მზის ქვეშაა, სიყვარული და ომი კავშირშია ერთმანეთთან, ვინც არ მიჰყვება ამ გზას, ის ვერც გაიგებს ამას და ბუშიდოს ღირსების მარტივ კოდექსად აქცევს.

ახლა ხმლის ქვედა დგომებიდან ნებისმიერი ავიღოთ. რაკი ხმალი ქვევითაა დასაწყისში, დარტყმების თანამომდევრობა იგივე იქნება, რაც შიშველი ხელის შემთხვევაში იყო: ერთი აღმავალი დარტყმა, რომელსაც მოჰყვება ერთი დაღმავალი დარტყმა. ცარიელი  ხელებით ვიქნებით, თუ ხელში ხმალი გვეჭირება, მოძრაობა ვერ განსხვავდება არსებითად, ვინაიდან მას იგივე როტაციული პრინციპი წარმოქმნის იმავე საწყისი პოზიციიდან.

იცვლება მხოლოდ ერთი დეტალი, კერძოდ ის, რომ ხმალი ორივე ხელს უჭირავს და რომ ბრუნვას ამის გამო შეუძლია მხოლოდ ერთი გიაკუ იოკომენი წარმოქმნას, მაშინ როცა შიშველი ხელების შემთხვევაში თითოეული ხელი ცალ-ცალკე ურტყამს.

მაშასადამე, აიკიდოს ერთი სრული ბრუნი ხმლით არის ორი ჭრა, რომელიც სწორედაც მიამოტო მუსაშის ამ ფუნდამენტურ სწავლებას ემთხვევა:

უწინარეს ყოვლისა, იყავით ყურადღებით, რათა შუაზე გააპოთ მტერი ისე, როგორც გიჭირავთ ხელში ხმალი. – გო რინ ნო შო

მართლაც, ბრუნვის პრინციპიდან გამომდინარე,

  • როდესაც საწყისი დგომი ქვედაა (გედან), პირველი ჭრა იქნება აღმავალი, ხოლო მეორე დაღმავალი,
  • როდესაც საწყისი დგომი ზედაა (ჯოდან), პირველი ჭრა იქნება დაღმავალი, ხოლო მეორე აღმავალი,
  • როდესაც საწყისი დგომი შუაშია (ჩუდან), დარტყმა შეიძლება მიმართული იყოს წინისაკენ (ცკი), ზევით ან ქვევით, მარცხნივ ან მარჯვნივ. მუსაში ჩუდანზე წერს, რომ ის „დგომთა შუაგულია“, რომ ის უფრო მნიშვნელოვანია სხვა დგომებზე. ყოველ შემთხვევაში ძალა, რომელიც დარტყმებს ეძლევა აქედან, ჩამოუვარდება სხვა დგომებიდან მიღებულ სიმძლავრეებს.

სამაგიეროდ, თუ ავირჩევთ, რომ თითო ხელში თითო მოკლე ხმალი დავიჭიროთ ორივე ხელით ერთი გრძელი ხმლის ნაცვლად, როტაციული მოძრაობის გამოყენებით შესაძლებელია ზედიზედ სამჯერ ჭრა, ზუსტად ისევე, როგორც ზედიზედ სამჯერ ვარტყამთ შიშველი ხელებით.

სწორედ ამ გზას მიჰყვებოდა მიამოტო მუსაში და ამიტომაც დგომი, რომელასც ის იყენებდა და რომლის უკვდავყოფაც თავის ავტოპორტრეტში (მუსაში ასევე მხატვარიც იყო და კალიგრაფიც) ისურვა, სხვა არაფერია, თუ არა აიკიდოს ჰანმი – დგომი დგომის გარეშე:

მუსაში აქ აიკიდოკებისათვის კარგად ნაცნობ (პრინციპში) პროფილურ დგომს გვიჩვენებს და ამიტომაც შეგვიძლია

ვიფიქროთ, რომ ის ო-სენსეიმდე დიდი ხნით ადრე იცნობდა აიკიდოში გამოყენებული გადაადგილების პრინციპს: მისი საწყისი გდომი (როპო) ღია იყო ექვსი მიმართულებისთვის და ნამდვილად იყენებდა როტაციულ მოძრაობას გადაადგილებისა და ხმლებით დარტყმებისას

და ამის საბუთიც არსებობს.

მართლაც, შეუძლებელია, მიხვდე, რას ნიშნავს უტაგავა კუნიოშის მიერ შესრულებული მუსაშის ეს ცნობილი ესტამპი, თუ არ გვესმის, რომ მოძრაობა იწყება ‘დგომი დგომის გარეშე’-დან და რომ ის ზევით აღწერილი ბრუნვის მეორე თვლას შეესაბამება:

ესტამპის აღწერილობა:

მაშასადამე, მოძრაობის პირველ თვლაზე მუსაშიმ მარცხენა ხმლით, გიაკუ იოკომენით თავისგან მარჯვნივ, 90°-ით მდგომი მოწინააღმდეგე გაჭრა. ამისათვის თავისი სასიცოცხლო სფეროს წინა მარჯვენა კვადრატში შევიდა და ამიტომაც თავისი სხეული ჰიტო ე მის საშუალებით გახსნა. ესაა შიჰო ნაგეს, იგივე ჰაპო გირის ბრუნვა, რაც ფუნდამენტურია აიკიდოსთვის.

ეს მარცხენა ხმალი, რომელმაც აღმავალი დიაგონალით გაჭრა საწყისი ქვედა ადგილმდებარეობის გამო, სვლას თავს ზემოთ, შომენის დგომში ასრულებს, როგორც უკვე ითქვა. სხვაგვარად ვერც იქნება და მართლაც ამას ვხედავთ ესტამპზე.

მუსაში არ ჩერდება ამ პირველ დარტყმაზე, განაგრძობს ტრიალს, უმატებს 180°-ს და ამჯერად (ესტამპზე) ჭრის მეტოქეს, რომელიც მის პირდაპირ იდგა მოძრაობის დასაწყისში. ის ამას მარჯვენა ხმლით აკეთებს, გიაკუ იოკომენით, იმდაგვარად, როგორც ხმალს იღებენ ხოლმე ქარქაშიდან ზევითკენ, როგორც უკვე ითქვა.

ამ სტადიაზე ტრიალი 270°-ითაა შესრულებული.

მოძრაობის უკანასკნელ ფაზაში მარცხენა ხმალს შეუძლია გაჭრას შომენით და მაშინ 360°-იანი ბრუნი შესრულებული იქნება.

ყველა ის, ვისაც არ ესმის ამ ექვსი მიმართულებისა და ხმლით ბრუნვითი მოძრაობის ამბავი, რასაკვირველია, იტყვის, რომ მე ამ ნახატებს ჩემი ფანტაზიის მიხედვით განვიხილავ. სამაგიეროდ, ვისაც ესმის, რა არის როპო და ხმლის პრაქტიკა, წარმოვუდგენ ერთ დეტალს, რომელიც ბავრ რამეს ახდის ფარდას.

თუ მიამოტო მუსაშის მიერ დახატულ ‘დგომი დგომის გარეშე’-ში დავდგებით და შევეცდებით მარცხენა ხმლით, გიაკუ იოკომენით გავჭრათ მოწინააღმდეგე ჩვენგან მარჯვნივ 90°-ზე, შევამჩნევთ, რომ ეს შეუძლებელია, თუკი მაცხენა ხელში ხმალი კლასიკურად, ზევიდან გვეჭირება. იმისათვის, რომ ჭრა იყოს ბუნებრივი და ეფექტური, მარცხენა ხელი ოდნავ გარეთკენ უნდა გავხსნათ.

ახლა ყურადღებით თუ დავაკვირდებით მუსაშის მიერ დახატულ ამ ხელს, ნათლად დავინახავთ ხმლის ჭერის ამ მსუბუქი მოდიფიკაციის არსებობას, ცერი იქ სრულიად ხილულია, მაშინ როცა კლასიკური ჭერისას ეს ასე არ იქნებოდა.

ეს იმას ნიშნავს, რომ ხმალი იმთავითვე ისეა პოზიციონირებული, რომ მძიმის ფორმის აღმავალი მოძრაობით გაჭრას და თავისი გზა თავს ზემოთ დაასრულოს.

უტაგავა კუნიოშის ესტამპზე შეგვიძლია გადავამოწმოთ, რომ მარცხენა ხელი მართლაც გარეთკენაა შეტრიალებული, რაც აღმავალი ჭრის დასასრულისთვისაა დამახასიათებელი, ისე, როგორც ოდნავ ზევით აღვწერე. ასევე შეუძლებელია მაჯა გარეთკენ გადაატრიალო ასე ძალიან, თუკი ხმალზე ხელის ჩავლება არ არის გახსნილი ჭრის დასაწყისში, ნებისმიერს შეუძლია გამოსცადოს ეს.

მუსაშის ნახატი და კუნიოშის ესტამპი ერთმანეთს ადასტურებს ჭრის რეალურობისათვის ესოდენ აუცილებელ ამ ტექნიკურ პუნქტში.

ამიტომაც მუსაშის ზემოხსენებული სწავლება ერთობ თვალში საცემი ხდება:

იმისათვის, რომ შუაზე გააპოთ მტერი, ყველაფერზე მეტად ყურადღება მიაქციეთ, თუ როგორ გიჭირავთ ხელში ხმალი. – გო რინ ნო შო

შეუძლებელია, რამე იმაზე უკეთ გააკეთო, ვიდრე ბუნებრივად კეთდება, ვერავითარი ბუნებრივი მოძრაობა ვერ შემოკლდება, ეს გახლავთ ლეონარდო და ვინჩის უმცირესი მოქმედების პრინციპის არსი. დარტყმები შიშველი ხელით იქნება თუ ხმლით, მათი ღრმა ჭეშმარიტება მხოლოდ და მხოლოდ ამ პრინციპის დაცვის შესაბამისად შეიძლება გამოიხატოს.

ბრძოლაში გამარჯვება გარემოებრივად შეიძლება დამოკიდებული იყოს სიმარჯვესა და მოხერხებულობაზე, სისწრაფეზე, ძალასა თუ ეშმაკობაზე, მაგრამ ეს თვისებები უმნიშვნელოა და არ უკავშირდება გზის მოთხოვნებს. სწორედ გზა უნდა იყოს მოძებნილი, თუ გვინდა მივაღწიოთ ყველაზე მაღალ ეფექტურობას, თუ გვინდა განსაკუთრებით, რომ იაპონური ხმლის პრაქტიკამ ადამიანის ძვლების გაპობის უნარისგან განსხვავებულ რაღაცეებთან წაგვიყვანოს.

რაც შეეხება ამ პრაქტიკას, გზა ერთია და ამიტომაც ბუნებრივია, რომ იქ შეხვდები ყველას, ვინც ეს გაიარა და ის შეითვისა, მიამოტო მუსაშისაც მე-17 საუკუნეში და მორიჰეი უეშიბასაც, სამასი წლით უფრო გვიან. ორივე ერთ და იმავე ვეფხვზე იყო ამხედრებული და ორივემ ერთი და იგივე დრაკონი დაიმორჩილა, მარტოები იყვნენ თავიანთ გზაზე, შორს მასწავლებლებისა და სკოლებისაგან. სიღრმეში მათ ერთი და იგივე რამ დაინახეს, მაგრამ ეპოქების განსხვავებამ იმავე ეპოქების შესაბამისად განსხვავებული ფორმა შესძინა მათ სიტყვებს

ფილიპ ვოარინო, 06 დეკემბერი 2020

Categories
სტატიები

ის ნიღაბს ატარებს

წყარო: https://aikidotakemusu.org/reponse-entretien-leo-tamaki/

ეს სტატია ფიქციაა, წარმოსახვითი ჩართვაა ლეო ტამაკისა
და გიიომ ერარის საუბარში, რომელიც ამ უკანასკნელის
მიერ წარმართული ინტერვიუს დროს შედგა ამ რამდენიმე
წლის წინ, 2015 წელს.

ამ საუბარში ფანჯრიდან შევედი და თავი ისე დავიპატიჟე, რომ არავის
თანხმობა არ მქონია, დაე, მაპატიონ ეს არც თუ ისე დელიკატური
საქციელი, მაგრამ ვისთვისაც მიზანი მისაღებია, ეს ხერხიც მისაღები
იქნება.

ინტერვიუს დედანი აქ არის.
ჩემი მეგობარი ჟილბერი ‘პანიედანაა’, ის იქ ნამდვილი ფიგურაა და
მარსელის ამ უბნის ოცსაუკუნოვანი ისტორია მემკვიდრეობით ერგო.
1980-იან წლებში, როდესაც სერფინგი იპყრობდა საფრანგეთს, ერთი
მისი კოლეგა ამ სპორტს ესტაკის მხარეში ასწავლიდა და ერთხელ
სთხოვა, ამ გაგანია ზაფხულში რამდენიმე დღით შემცვალე და
მეცადინეობები შენ ჩაატარეო. ბედად, იმ ნაპირას მხოლოდ
შტორმსაწინააღმდეგო გამაგრებები იყო და ერთ-ერთი ასეთი
გამაგრების ბოლოში ჟილბერი ისე იდგა, რომ ფეხებიც არ
გაუსველებია. მისმა სიტყვაუხვმა განმარტებებმა და ჟესტებმა
სასწაული ქნა, მოვარჯიშეები, რომლებიც მის წინ დაქროდნენ ფიცარზე,
ამ მოლაპარაკე შუქნიშანს ისე ემორჩილებოდნენ, როგორც მისტრალის
ქარს დაემორჩილებოდნენ და თან ვერც კი ხვდებოდნენ, რომ მათი
მწვრთნელი მხოლოდ თამაშობდა მათ წინაშე და მეტი არაფერი: მას
ფეხიც კი არ დაედგა ცხოვრებში იალქნიან ფიცარზე.

ეს იშკილბაზი სიმპათიური აღმოჩნდა, ის თავის მეგობარს ეხმარებოდა
გასაჭირში, ქარს ყიდიდა, მაგრამ მხიარულად და ამ იშკილბაზობას
ღიმილიანი ნიღაბი ეკეთა.

მაგრამ არსებობს იშკილბაზობები, რომლებიც არ მოგგვიან ადამიანს
ღიმილს.

ამას წინათ ლეო ტამაკის ინტერვიუ წავიკითხე, რომელიც გიიომ
ერარმა ჩამოართვა.
აპრიორულად მე არაფერი მაქვს ლეოს საწინააღმდეგო, ამ
ახალგაზრდა მასწავლებელში იმ აღშფოთების ნიშნებსაც კი ვხედავ
ერთგვარად, რამაც 1990 წელს FFAB მიმატოვებინა. ის, რაც მიბიძგებს
დღეს წერისაკენ, არ გახლავთ ლეოს ურთიერთობის გაწყვეტა
ფედერალურ გარემოსთან, რომლის მიზნებისა და მეთოდებს მის
მსგავსად არც მე ვიზიარებ.

სამაგიეროდ, ყურში ცუდად მხვდება ინტერვიუს ტონალობა, რაც
სწორედაც იმ სათაურითაა განპირობებული, რომელიც გიიომ ერარმა
შეარჩია: “ახალგაზრდობა აიკიდოს ევოლუციის სამსახურში”. ეს
გვაფიქრებინებს, რომ ო-სენსეის ხელოვნება შეცვლადია, რომ
თითოეული მოვარჯიშე თავისუფალია, ისე გაათანამედროვეოს ის,
როგორც მოეპრიანება და პირადი გემოვნების შესაბამისად შეარჩიოს
ის მიმართულება, რომელიც ამ ევოლუციას შეეფერება… და ყოველივე
ამით ახალი სკოლების დაფუძნება გახადოს ლეგიტიმური.

იაპონიაში მეომრები, რომლებმა თავიანთი რიუები დააფუძნეს ლეოს
ასაკში, იშვიათად შეგებებიან სასიკვდილო გამოწვევებს და სწორედ
ამან გამოიწვია მათი ეს გამბედაობა, თუმცა ამგვარი შარები
მოჩხუბარა რონინების გაქრობასთან ერთად გაქრა და დღეს
საბრძოლო სკოლის დაარსება აღარ გულისხმობს ძალადობრივი
სიკვდილის საფრთხეს.

ამ სულიერი სიმშვიდის საპირწონე მაინც არსებობს და ისაა, რომ
სახელგანთქმულობის კანდიდატებმა თავიანთი ღირებულება იმ
საშუალებებით უნდა დაამტკიცონ, რომელსაც არაფერი აქვს ზოგად
საბრძოლო თვისებებთან. დღევანდელი ბრძოლის ველი კომუნიკაციაა,
ხოლო ხმალსა და შუბს აქ უკვე აღარაფერი ესაქმება.

მართლაც, ამა თუ იმ საბრძოლო ხელოვნების ღირებულება აღარ
იზომება იმ უნარით, რომელსაც იგი ანიჭებს ადამიანს, ცოცხალი
დაბრუნდეს ომიდან. იგი ამიერიდან იმ მედიატიზებით იზომება,
რომელსაც ამ ხელოვნების შემქმნელი პიონერები აღწევენ. და ამგვარი
შეფასებისას საკუთრივ სკოლის ტექნიკურ არსენალს ბევრად ნაკლები
მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე ამ ტექნიკური არსენალის იმიჯსა და
მარკეტინგს.
მასწავლებელი აირჩევა იმის მიხედვით, თუ რა ადგილი უჭირავს მას
მადიაში: კომენტარები, აი რა ფასობს, მომხრეთა კომენტარები, ისევე
როგორც მოწინააღმდეგეთა, სხვათა შორის, რადგან მნიშვნელოვანი
ამ კომენტარების შინაარსი კი არა, მათი რაოდენობაა. ხელოვნების
ობიექტური შინაარსი აღარ გახლავთ შეფასების შემადგენელი ნაწილი,
ის აღარ არის გამოკვლეული, გამოცდილი, მასზე მხოლოდ საუბრობენ.

თანამედროვე მეომრები საუბრობენ.
თითოეული თავის აზრს გადმოსცემს, იმართება დიალოგი, არის
გაცვლა-გამოცვლა, ყველა თვალსაზრისს თავისი ადგილი აქვს,
ო-სენსეი არ დამშვრალა ტყუილუბრალოდ, დემოკრატიულმა დისკუსიამ
დიდი ‘აიკის’ გარშემო ადამიანებს ერთი სახურავის ქვეშ მოუყარა
თავი.
თუმცა თავს უყრის ბისტროშიც, სალაქლაქო ადგილებშიც და
“ფალსიფიკატორისგან ოქრომჭედელს ქმნის”.

ამიტომაც ხელში ვიღებ ჩემს „გინესს“, ბარის მაღალი სკამიდან ვდგები,
სადაც აქამდე მარტო ვწრუპავდი და ვუახლოვდები ღუმელს, სადაც

თქვენა გაქვთ მაგიდა, ჩემი მეგობრებო, სკამს გამოვწევ და ვიკავებ
ადგილს მოლაყბეთა როგში, რადგან მეც მინდა ტიტინი და ამ საუბარში
ჩართვა. დამთანხმდით, რომ თქვენი დუეტი ტრიოდ იქცეს და წყეულიმც
იყოს, ვინც ამაზე ცუდად იფიქროს.
გიიომი – ნუთუ იარაღი მართლა აუცილებელია აიკიდოს სასწავლად?
მაშინაც კი, თუკი დავუშვებთ, რომ ასეა, რომელი სკოლით უნდა
ვივარჯიშოთ? ო-სენსეიზე ამბობენ ონო-ჰა იტტო-რიუო, შინკაგე-რიუ
და თვით კაშიმა შინტო-რიუო და მაინც, აიკიდოს სემინარების დროს
ვხედავთ კაშიმა შინ-რიუს, კატორი შინტო-რიუს ან მუსო შინდენ-რიუს.
რა კავშირები და მიმართებებია?
ფილიპი – არავითარი კავშირი, გიიომ, არავითარი. ო-სენსეიმ კი
შეისწავლა ზოგიერთი ამ ხელოვნებათაგანი ახალგაზრდობაში, მაგრამ
იმას, რასაც მერე აკეთებდა ხმლით, ჯოხითა თუ შუბით, აღარ იყო
იმათგან აღარც ერთი, ეს იყო აიკიდო. იარაღის ხმარებას ო-სენსეის
მიერ არაფერი აქვს საერთო იარაღის ისეთ ხმარებასთან, როგორც მაგ
რიუებში იხმარება, არაფერი. და თუ საჭიროა პასუხის გაცემა
შეკითხვაზე, იარაღის ამ სკოლათაგან რომელი მოგვცემს საშუალებას,
ჩავწვდეთ აიკიდოს, პასუხი ასეთია: არც ერთი.

ლეო – ინტერპრეტაციები ღაღადებენ, რომ…
ფილიპი – …და სხვა ინტერპრეტაციები საპირისპიროს ამბობენ. ყურები
მეხშობა, როდესაც ინტერპრეტაციები და მოსაზრებები წარმოჩნდებიან
ხოლმე არგუმენტების ნაცვლად.
ლეო – არის თუ არა იარაღის საჭიროება აიკიდოს საკეთებლად?
ჩემთვის, არავითარ შემთხვევაში. ანუ ჩემი აზრით, ტაიჯიცუს სამუშაო
სავსებით საკმარისი შეიძლება იყოს.
ფილიპი – მართალია, არ არის საჭირო იარაღი აიკიდოს საკეთებლად,
ჩვენ აიკიდოს ვაკეთებთ აიკიდოს იარაღით, მორჩა და გათავდა, ისევე
როგორც ვაკეთებთ ამას უიარაღოდ და პირუკუ, სულ ეს არის.

მთლიანობა არ იყოფა, თორემ, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის
მთლიანობა აღარ იქნებოდა, არაა საქმე არჩევაზე.
რას მეტყოდი, ლეო, მე თუ დაგისვამდი შეკითხვას შებრუნებით:
„საჭიროა თუ არა ტაიჯიცუ აიკიდოს საკეთებლად“, და დავუმატებდი,
რომ იარაღით მუშაობა „შეიძლება სრულიად საკმარისი იყოს“?
შემთხვევით იმას ხომ არ იფიქრებდი, რომ მე ცოტას ვმუშაობ შიშველი
ხელით?
ლეო – ჩემი თვალსაზრისი ისაა, რომ იარაღით მუშაობა ო-სენსეის
პირადი მუშაობა იყო და რომ ის ამას იყენებდა ზოგიერთი
პრინციპისთვის ხაზის გასასმელად, რომ ეს ძალიან ადგებოდა
დემონსტრაციების დროს და რომ იყენებდა ამას სავარჯიშოებში,
ტანრენში და ა. შ. მე ვფიქრობ, მას არ არავითარ შემთხვევაში არ
შეუქმნია იარაღების სტრუქტურიზებული სისტემა და ვერ
წარმომიდგენია, რომ მას ეს სურდა. თუმცა, ცხადია, ეს მხოლოდ და
მხოლოდ ვარაუდებია.
ფილიპი – მე კი ვვარაუდობ, რომ ეიფელის კოშკი პარიზშია… როდესაც
რაღაც ნამდვილია, არ არის ცოდვა ამის თქმა დარწმუნებით. ო-სენსეის
არასდროს შეუქმნია იარაღების სტრუქტურირებული სისტემა:
მართალია. მას არასდროს უსწავლებია იარაღი ამა თუ იმ მეთოდის
მიხედვით: მართალია. მორიჰირო საიტომ მკაფიოდ თქვა, რომ სწორედ
მან მოაქცია სტრუქტურაში იარაღი გარკვეული მეთოდის მიხედვით,
რათა გაეგო და უკეთ დაეხსომებინა ო-სენსეის ტექნიკა, რომელიც
სპონტანურად წარმოიქმნებოდა ხოლმე ყოველგვარი ნიშნებისა და
ნიშნულების გარეშე.

მაგრამ ყველაფერი პერსპექტივაში უნდა განიხილო, ლეო, და მაშინ
გამოდის, რომ არც შიშველი ხელის ტექნიკათა სწავლება შეუქმნია
ო-სენსეის იარაღის ტექნიკის სწავლებაზე უფრო სტრუქტურიზებულად.
და ის ტექნიკური სრული აბდაუბდა, რასაც დღეს აიკიდოს სახელით
ვხვდებით, შეიძლება ძალიანაც კავშირშია ფუძემდებლის სწავლების
არც თუ ისე დიდაქტიკურ ხასიათთან, რა მიზეზითაც არ უნდა ხდებოდეს
ეს, სხვათა შორის.

„იარაღით მუშაობა ო-სენსეის პირადი მუშაობა იყო“. ვანაცვლებ აქ
სიტყვა პირადს სიტყვით სპეციფიკური და მსგავსადვე ვამბობს:
მართალია, და ო-სენსეის ამ სპეციფიკურ მუშაობას, განსხვავებულს
ყველა სხვა დანარჩენისაგან, ეწოდება აიკიდო. სწორედ ამ
სპეციფიკურობის გაგებაა შეუძლებელი, გიიომ, როდესაც ამას სხვა
რიუების შუქზე ცდილობენ ადამიანები, რაგინდ პატივსაცემებიც არ უნდა
იყოს ისინი თავიანთ სფეროში.
უეშიბა, რასაკვირველია, იყენებდა ტანრენის დროს იარაღს თავისი
ხელოვნების ასამეტყველებლად, როგორც მხატვარი იყენებს ფუნჯს.
მაგრამ, ლეო, ტაიჯიცუსაც ამგვარადვე არ იყენებდა განა? რა გამოდის
მაშინ ტაიჯიცუ, თუ არა ტანრენი? აიკიდო მთლიანობაში ტანრენის
გარდა სხვა არაფერია, აიკი-დო მხოლოდ და მხოლოდ აიკისკენ
მიმავალი სავარჯიშო და წვრთნაა. ამ გზაზე იარაღი და ტაიჯიცუ
საშუალებებია, აუცილებელი ინსტრუმენტებია და არც ერთ მათგანს
უპირატესობა არა აქვს მეორეზე.

ლეო – შემდეგ თუ ეს პირადი გემოვნების ამბავია, შესაძლებელია
იარაღებით ივარჯიშო და მიაღწიო განვითარება. მე ნება დავრთე
საკუთარ თავს მეკეთებინა ძალიან პრეტენზიული რაღაცეები.
განვავითარე იარაღის საკუთარი ფორმები, რადგან ისინი, რომლებიც
არსებობდა, არ შემეფერებოდა მე და არ შეესამაბამებოდა იმ აიკიდოს,
რომელიც მე მასწავლეს.
ფილიპი – აი ის, რასაც ტიპიურად უწოდებენ ახალგაზრდულ შეცდომას:
როდესაც ადამიანს ჰგონია, რომ შეიძლება საკუთარი აზრისა და
ყაიდის მიხედვით მოაწყო უზენაესი რაღაცეები. ამას პირდაპირ
გეუბნები, ლეო, იმიტომ რომ ეს შეცდომა მე თვითონ დავუშვი შენამდე.
აიკიდო არ არის ჩვენზე დამოკიდებული, აიკიდო კრძალავს „პირადი
ფორმების განვითარებას“, პრინციპი განსაზღვრავს და არა ადამიანი.
პრინციპს კი სულ არ ადარდებს პიროვნული კონცეფციები,
თვალსაზრისები, რომლებიც შეიძლება გვქონდეს და ინტერპრეტაციები,
რომლებიც შეგვიძლია გავაკეთოთ. იგი მოითხოვს და ყველაფერი, რაც
არ აკმაყოფილებს მის მოთხოვნებს, არასწორია, მორჩა და გათავდა.

ის, რაც მე შემეფერება, ის, რაც მე არ შემეფერება, ერთთა გემოვნება,
მეორეთა გემოვნება, საკუთარ ჭიპზე მორგებული მთელი ეს
მოსაზრებები, ყველა ეს გუნება-განწყობილება უსაგნოა.

არაფერი მოდის ინდივიდიდან, ადამიანი, რომელიც ვარჯიშობს, ის
მანქანაა იმ რაღაცისა, რაც მასზე დიდია, მას აღემატება უსაზღვროდ და
ერთადერთი, რისი მოტანაც მას შეუძლია სინამდვილეში, თავისი
ნეიტრალიტეტია იმ ძალების გამოხატვისას, რომლებიც მასშია
თავმოყრილი. ეს ლარნაკი არ გახლავთ, ეს სიცარიელეა, რომელიც
იღებს და იტევს წყალს.

ლეო – ვხედავდი, რომ არ იყო კოჰერენტულობა. ხშირად ის მიქმნის
უხერხულობას, რომ შესაბამისობას ვერ ვხედავ შიშველი ხელის
სისტემასა და იარაღების სისტემას შორის, როდესაც რაღაცეებს
აქეთ-იქიდან უბრალოდ იღებენ. ის, რაც მასწავლეს, არ ეწებებოდა
ტაიჯიცუს სამუშაოს, რომელიც მივიღე […] მე ყველაფერს დავეწაფე რაც
მოდიოდა ივამას სტილიდან, ნიშიოს სტილიდან და ა. შ. ნაირნაირი
მასწავლებლებისგან, მაგრამ ეს ყველაფერი არ შეესაბამებოდა იმას,
რასაც შიშველი ხელით ვაკეთებდი.
ფილიპი – ან შეიძლება ის, რასაც შენ აკეთებდი შიშველი ხელით, არ
შეესაბამებოდა ამ ყველაფერს. ან შეიძლება აქა და იქ აკრეფილი
ფრაგმენტები იყო ძალიან ბუნდოვანი. ნაწილები წამოსული მარჯვნიდან
და ნაწილები, წამოსული მარცხნიდან, სხვადასხვა სკოლებიდან
აკრეფილი ორაზროვანი ელემენტების არასრულ ნაერთს სინკრეტიზმი
ჰქვია და სინკრეტიზმი ვერასდროს ქმნის სინთეზს.
შენ კოჰერენტულობას ეძებ, როგორც ამბობ და სწორედ სინთეზი ქმნის
ერთიანობის ყველა ელემენტის კოჰერენტულობას ერთმანეთთან
მიმართებაში, და თან მხოლოდ მაშინ, როცა ისინი საერთო სათავიდან
იღებენ განვითარებას.

გინდა, რომ იმ შეზღუდული საშუალებებიდან, რომელიც ო-სენსეის
გენიასთან შედარებით გაქვს, ხელახლა შექმნა სინთეზი, რომლის

დახვეწასაც მან მთელი ცხოვრება მიუძღვნა და რომელსაც აიკიდო
ეწოდება?
ეს სინთეზი ჩვენს თვალწინაა, ფუძემდებელმა ჩვენ დაგვიტოვა, ცხადია,
ჩვენც ჩვენი უნდა გავაკეთოთ, ოღონდ მის გაკვალულ გზას არ უნდა
ავცდეთ. ძნელია ეს, მაგრამ ხელახლა გაიარო იგივე გზა სულ თავიდან,
თავიდან აღმოაჩინო გზა, რომელიც განსაკუთრებულმა ადამიანმა
გაიარა, ეს ისეთივე შეუსრულებადია, როგორიც აბსურდული, ეს
იგივეა, თავიდან აღმოაჩინო ნიუტონის კანონები, თითქოს ნიუტონს არც
უარსებია.

გიიომი – შენ ლაპარაკობ ჰიტოემიზე, დგომზე, რომელიც ბევრ
საბრძოლო ხელოვნებაში გვხვდება, იყენებ მას შენს აიკიდოში?

ფილიპი – თუკი ადამიანი სვამს შეკითხვებს იარაღებისა და აიკიდოს
კავშირზე, ამას მხოლოდ იმ შემთხვევაში აქვს აზრი, როდესაც ადამიანი
აპრიორულად მიიჩნევს, რომ არსებობს ორი სხვადასხვა სფერო, რომ
იარაღი მდინარის მარცხენა ნაპირზე, აიკიდო კი მარჯვენაზე
მდებარეობს.

მაგრამ ასე არ დგას საკითხი, გიიომ, აიკიდოს იარაღები არ არის
აიკიდოს გარეთ, აიკიდოს იარაღი არ არის სხვა რამე, განსხვავებული
აიკიდოსაგან და ვერ შეადარებ ერთმანეთს აიკიდოს იარაღებს, ისევე
როგორც ვერ შეადარებ, მაგალითად კროლსა და ცურვას, იმიტომ რომ
კროლი არის ცურვა.

ორი რამიდან ერთი გამოდის: ჰიტოემი ან ეკუთვნის აიკიდოს და მას
იყენებენ პრაქტიკის დროს აიკიდოს იარაღებით ან უიარაღოდ, ანდა
ჰიტოემი არ ეკუთვნის აიკიდოს და, ასეთ შემთხვევაში, ვერ იქნება
აიკიდოში ვერც იარაღებით პრაქტიკის დროს და ვერც შიშველი ხელით
პრაქტიკის დროს.

ისე მოხდა, რომ ჰიტოემი კავშირშია აიკიდოს გადაადგილებასთან, მას
შემდეგ და იმ ზომით, რამდენადაც ეს გადაადგილება ყოველთვის

იდენტურია თავისი თავისა, ჰიტოემი აუცილებლად თანაბრად
ნაწილდება, აიკიდოს პრაქტიკა შესრულდება იარაღით თუ უიარაღოდ.

ლეო – მე სამ პოზას ვიყენებ და ესენია შიზენტაი, ჰანმი და ჰიტოემი.

ფილიპი – მეც ვიყენებ შიზენტაის, ისევე როგორც ყველა, როდესაც
ფოსტაში ვდგავარ რიგში. ოღონდ, ყურადღებით, ლეო, „პოზა“ ცოტა
შეუფერებელი სიტყვაა, აქ სიტყვა პოზიცია, დგომი უფრო შესაფერისია.
პოზიციის, დგომის დროს ადამიანის სხეული უძრავია, ჩერდება
გარკვეულ ხანს, რჩება ასე, დაპაუზებულია, მაშინ როცა პოზა ცოტათი
ეფლირტავება პოზიორობას.
შიზენტაის პოზიცია ადამიანის დგომია, როდესაც ტერფები მხრების
სიგანეზეა და ის კომფორტულიაო, როგორც იტყოდა ტამურა სენსეი,
სწორედ ამიტომაც მას შეხვდებით მეთევზესთან, რომელიც ანკესით
თევზაობს, ინგლისის დედოფალთან, როდესაც ის პარადს ესწრება და
ასევე ზოგიერთ საბრძოლო ხელოვნებაში, მაგრამ ის არასდროს
გვხვდება აიკიდოში.
მართალია, რომ ო-სენსეიმ ამოიღო თავისი პრაქტიკიდან შიზენტაი,
იმიტომ რომ ეს პოზიცია მოწინააღმდეგეს დამატებით დაუცველ
ადგილებს სთავაზობს შეტევისათვის, ვიდრე პროფილური დგომი.
მაგრამ ეს უბრალო ნათქვამია და ამიტომაც არ გახლავთ საკმარისი.

შიზენტაი არ მოგვძევება აიკიდოში ბევრად უფრო ღრმა მიზეზის გამო:
იმიტომ რომ ეს დგომი არ გვაძლევს საშუალებას მყისიერად
გადავადგილდეთ ექვსი შესაძლო მიმართულებით. ერთადერთი დგომი,
რომელიც საშუალებას გვაძლევს მყისიერად წავიდეთ იმ ექვსიდან
(როპპო) ნებისმიერი მიმართულებით, არის ჰანმი, სწორედ ამიტომაც
ეწოდებოდა წინათ ჰანმის როპო, იმ დროს, როდესაც ჯერ კიდევ არ იყო
დაკარგული ამ სპეციფიკურობის ცოდნა. ჰანმი მახვილს სვამს სხეულის
ფორმასა და წარმოდგენაზე სივრცეში, როდესაც ტერფები
სამკუთხედადაა, როპო კი აქცენტს აკეთებს ექვს მიმართულებაზე,

რომელი მიმართულებით გადაადგილების საშუალებასაც სხეულის ეს
სამკუთხა ფორმა გვაძლევს და რომლებიც მას ექვემდებარება.
განსაკუთრებული მობილობა, რომელსაც გულისხმობს ჰანმის დგომი,
ტერფების ტრიანგულაციის გეომეტრიული შედეგია.
ნებისმიერი სხვა დგომი, გარდა ჰანმისა – და სწორედაც შიზენტაი –
ხელს უშლის მყისიერ გადაადგილებას ექვსი მიმართულებით. აი,
რატომ ჩააჭედა ო-სენსეიმ თავის სწავლებაში, რომ აიკიდოში არ უნდა
იყოს ჰანმის გარდა სხვა დგომი, მან ეს დაწერა არაერთგზის და
არაორაზროვნად, რატომ არ ვკითხულობთ მას, რატომ არ ვუსმენთ
მას?

რაც შეეხება ჰიტოემის, რასაკვირველია, მას უდიდესი მნიშვნელობა
აქვს, უბარლოდ, ის დგომი არ არის, ესაა სხეულის ფოტოგრაფიული
კადრი, გადაღებული სხეულის ტრიალის გარკვეულ მომენტში:
მაშასადამე ეს სხეულის მოძრაობაა, ხოლო მოძრაობა დგომის
საპირისპირო ცნებაა.
ამით იმის თქმა არ მსურს, რომ მოძრაობა და პოზიცია, დგომი,
ერთმანეთთან არაა დაკავშირებული. სამხედრო კონფლიქტების დროს
ხშირად უპირისპირებენ ერთმანეთს პოზიციის ომსა და მოძრაობის ომს
და ეს არასწორი ხედვაა საგნისა: მოძრაობა და დგომი
დამოკიდებულია ერთმანეთზე, არ არსებობს მოძრაობა სწორი საწყისი
დგომის გარეშე. სწორედ ამიტომაა ჰანმის დგომი ფუნდამენტური,
აიკიდოს ირიმი-ტენკანი, როგორიც არ უნდა იყოს კუთხე, რომლითან ის
ვლინდება, მხოლოდ და მხოლოდ ჰანმის საწყისი დგომიდანაა
შესაძლებელი: ჰიტოემი ჩნდება ჰანმიდან დაწყებული მოძრაობის
დროს.

თუ გნებავთ ამის ერთი კონკრეტული მაგალითი, საკმარისია დადგეთ
ჰანმის დგომში და ადგილზე დატრიალდეთ 180°-ით და თან ისე, რომ
ტერფის ცერთან გამობრცული ნაწილი არ მოაშოროთ იატაკს,
დაინახავთ, რომ სხეულის ბრუნვა 180°-ით ჰანმის დგომიდან

აუცილებლად მიგიყვანთ ჰიტოემიში (

). არ გამოგრჩეთ

მხედველობიდან, რომ არ ვჩერდებით ჰიტოემიში, რადგან ეს მხოლოდ
და მხოლოდ გარდამავალი რამაა.

ასევე არასროს უნდა გამოგვჩეს მხედველობიდან, რომ მოძრაობის
დაშლა სასარგებლოა გაგებისათვის, რასაკვირველია, მაგრამ
ამგვარად დაშლილი ფაზები არ გახლავთ პოზიციები, ისინი დინამიკის
მომენტებია, ხელოვნურად გაშეშებული პედაგოგიური
საჭიროებისათვის. როდესაც ფოტო „აუძრავებს“ ტანმოვარჯიშეს,
რომელიც უკნისაკენ აკეთებს სალტოს, ყველას ესმის, რომ ის არ არის
რომელიმე პოზიციაში და ის მოძრაობის გარკვეულ მომენტშია. დგომში
ის მხოლოდ მოძრაობის დაწყებამდეა.

გიიომი – მოკლედ, ჰიტოემის განსაზღვრება რიუზე ყოფილა
დამოკიდებული.
ლეო – ძალიან. მე ეს პირდაპირ ვკითხე ტამურა სენსეის და მან მითხრა,
ჰანმისა და ჰიტოემის შორის განსხვავება არ არისო. მაგრამ აქვე
დავძენ, რომ ეს ჩემი პირადი მოსაზრება არ არის. ჩემთვის ეს ორი
ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავებული პოზაა, რომლებიც ორი
სხვადასხვა და მკაფიო სიტყვით გამოიხატება. თუმცა ეს მისი
მოსაზრება იყო მაშინ, როდესაც მე მას ამაზე ველაპარაკე.

ფილიპი – და ის ათასგზის მართალი იყო, ლეო, ის, რის ახსნასაც
ცდილობდა შენთვის, იგივეა, რისი თქმაც მინდა აქ: ჰიტოემი მხოლოდ
და მხოლოდ ბრუნვითი მოძრაობის მსწრაფლწარამავალი წამია,
რომელიც იწყება ჰანმიდან, რათა ბოლოს ისევ ჰანმიში დასრულდეს.
ვერ ვუსაყვედურებთ ო-სენსეის, რომ მან მკაფიოდ არ განმარტა ეს
პუნქტი.

ვეცდები ჩემი სიტყვებით გამოვხატო:

ჰანმი არის მოძრაობა, რომელიც ჯერ არ გამოვლენილა, ის
არისტოტელეს უძრავი მოტორია, უმთავრესი პრინციპი. აიკიდოს

გადაადგილების კონტექსტში ის მდგარადი და მშვიდი გულია ექვსი
შესაძლებლობისა, რომლებიც მშვიდად, მაგრამ მზად არიან, ნებისმიერ
მომენტში გაიშალონ. ხილული ჯერ არხილულშია, ის არის, უბრალოდ,
ჯერ არ ჩანს და სწორედ აქაა მნიშვნელოვანი სწავლება, რომელიც
შეიძლება მივიღოთ აიკიდოსაგან.

ჰიტოემი არის ხერხი, რომლის ბრუნვაც ადამიანის სხეულს ექვსი
შესაძლოდან ნებისმიერი მიმართულებით აღებს, თანაც იმ წამს,
როდესაც ჰანმი გაინძრევა, როდესაც ჰანმი იწყებს მოძრაობას.

კენკაგოში არის ეტაპი, რომელიც დაუყოვნებლივ მოჰყვება ჰანმიდან
ამოძრავებულ ჰიტოემის, ესაა ირიმის მომენტი, დარტყმის მომენტი,
მომენტი, როდესაც ტერფები გადადიან სამკუთხა ფაზიდან (სანკაკუ)
ოთხკუთხა ფაზაში (შიკაკუ) როტაციის სპირალის ეფექტით Δ
□.

ჰიტოემი და კენკაგოში ეფემერული ფორმებია. მათ სხეული იღებს
მაშინ, როდესაც მოძრაობა, რომელიც ჯერ მხოლოდ პოტენციურია
ჰანმიში, თავს იჩენს უეცრად. ირიმი-ტენკანის ტრიალი ამ ფორმებს
ჰანმიდან ხანმოკლედ და წამიერად წარმოქმნის და ტრიალის
დასრულებისთანავე უკან ბრუნდება.

ჰანმიდან ჰანმიშიო, როგორ ო-სენსეი განმარტავს.
ტამურა სენსეიმ რომ გითხრა, ჰანმი და ჰიტოემი ერთი და იგივეაო,
ლეო, ასეა, უბრალოდ, ერთი განსხვავებიაა მოდალობაში ამ „ორ“
რამეს შორის, რაც სინამდვილეში ერთი და იგივე რეალობაა. ეს
მოდალობა მოძრაობა გახლავთ. ტამურამ იცოდა ეს, გითხრა
თავისებურად, მაგრამ შენი გონება ჩაეჭიდა სიტყვებს და ეს სიტყვები
შენთვის იყო „განსხვავება და მკაფიო“.

მხოლოდ ისეთი რამეების შედარება შეიძლება ერთმანეთთან, რაც
შედარებადია და მე სავსებით გეთანხმები, გიიომ, როდესაც შენ ხაზს
უსვამ და ამბობ, მნიშვნელოვანია იმ რამის „დეფინიციის“
მხედველობაში მიღება, რაზეც მიდის ლაპარაკიო.

ჰოდა თუ სხვა რიუები განსაზღვრავენ ჰიტოემის, როგორც დგომს,
მაშინ არაფრის შედარება აღარაა შესაძლებელი აიკიდოში, რადგან
ჰიტოემი, პირქით, აიკიდოში მოძრაობის ეფემერული მომენტია და ეს
ორი პუნქტი ერთმანეთთან ბუნებით შეუთავსებელია. ბუნებით ისეა,
რომ ის, რაც გაჩერებულია, გაჩერებულია, ხოლო ის რაც მოძრაობაშია,
მოძრაობაშია.

ლეო – ჰიტოემიში შენი თეძოები ხაზზე სწორდება და ამიტომაც ამ დროს
რაც შეიძლება პატარა სივრცეს იკავებ. ეს კი მნიშვნელოვანი პუნქტია
იარაღის მრავალ მოძრაობაში. სხვათა შორის, მე არასდროს ვმუშაობ
შიზენტაიში, რაც ძალიან სახიფათოა ამ კონტექსტში და ეს ყველაზე
დიდი ოსტატებისთვისაა განკუთვნილი.

ფილიპი – აქედან ვასკვნი, რომ ყველაზე დიდი ოსტატებისთვის
განკუთვნილია ის ამბავი, რომ შეუსაბამობაში იყვნენ ო-სენსეისთან და,
ამასთან დამატებით, სამყაროსთან, როცა ისინი არ იცავენ ჰანმის.
რაც შეეხება ჰიტოემის მიჩნევას გაჩერებულ პოზიციად (ბოდიშს ვიხდი
ამ პლეონაზმისთვის, მაგრამ დაჟინებით ვიმეორებ ერთსა და იმავეს),
რაც შეეხება „ჰიტოემის დგომში“ გაჩერებას ხმლით თუ შუბით ხელში,
ეს იგივეა, რომ ჩაკეტო მუხლი წინა ტერფის უაღრესად მნიშვნელოვანი
გაღებით, მუხლის ეს ჩაკეტვა თეძოებს ბლოკავს და მენჯის ყოველგვარ
მობილობას და, აქედან გამომდინარე, სხეულის ყოველგვარ ბრუნვას
უშლის ხელს.

იოშინკანის მოწაფეები, რომლებიც ივამაში ჩამოდიოდნენ ხოლმე, ვერ
ვარჯიშობდნენ იარაღზე, საჭირო ხდებოდა ხოლმე, რომ წინასწარ
გადაჩვეულიყვნენ ამ „ჰიტოემის დგომს“, როგორც მათ წვრთნიდა
შიოდა სენსეი. მე მივარჯიშია ერთ-ერთ მათგანთან ივამაში,
იოშინკანის მეოთხე დანი ჰქონდა და ვერაფრით ვერ ხვდებოდა, რატომ
ვერ ახერხებდა განძრევას ხმლით ხელში.

ჰანმი აიკიდოს ერთადერთი დგომი და აიკის მოძრაობის
წარმმართველი.

გიიომი – საინტერესოა, რადგან დაიტო-რიუში, აიკიდოსგან და მისი
სპეციფიკური ჰანმისგან განხსვავებით, ძალიან ბევრს ვარჯიშობენ
შიზენტაიში და ჰანმის დგომი არაა წახალისებული. არადა, აიკიდოს
ტექნიკა დაიტო-რიუდან მომდინარეობს და საინტერესოა, რა მიზეზით
შეცვალა ეს საწყისი დგომი ო-სენსეიმ. ელის ამდური უეშიბას ჰანმის
მის ჯუკენდოში გამოცდილებას მიაკუთვნებს.

ფილიპი – მეც ელის ამდურივით ვფიქრობ, რომ უეშიბა სენსეის
გამოცდილებამ ჯუკენდოსა და შუბის ხმარებაში ის ჰანმის დგომს
მიაჩვია და უბიძგა მას შეედარებინა ეს უკანასკნელი ტაკედა სენსეისგან
შიზენტაიში ნასწავლი ტექნიკებისათვის.
ამ შედარება-შედარებაში მან ჰანმის არაჩვეულებრივი ნიშან-თვისებები
დაიხანა, რამაც საბოლოოდ მას სრულად მიატოვებინა დაიტო-რიუს
შიზენტაი, რათა ერთხელ და სამუდამოდ შემოეღო ჰანმის დგომი.
ამასთან, არც კი შეყოყმანებულა, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდა – ამის
გამო თავის მასწავლებელთან მოუწევდა ურთიერთობის გაწყვეტა.
დგომის ამ შეცვლამ შექმნა აიკიდო. სოკაკუ ტაკედას სწავლებასთან ამ
წყვეტის გარეშე აიკიდო მხოლოდ და მხოლოდ დაიტო-რიუს
დახვეწილ-განვითარებულ ფორმად დარჩებოდა და ოლივიე გორენი
მართალი იქნებოდა როდესაც აიკიდოს ფესვებს ამ სკოლაში დაუწყებდა
ძებნას.
მაშინ ჰო, „შეიძლება დავინტერესდეთ“, როგორც შენ ამბობ, გიიომ, იმ
მიზეზით, რომელმაც ო-სენსეი მიიყვანა დგომის ასეთ ცვლილებამდე. მე
ვიტყოდი უნდა დავინტერესდეთ კიდეც, რომ ეს არის კამათის მთავარი
საგანი და რომ პასუხი ამ შეკითხვაზე უმთავრესია იმის გასაგებად, თუ
რა განასხვავებს აიკიდოს დაიტო-რიუსაგან.

ვიმეორებ აქ იმ რისკის ფასად, რომ შეიძლება დავქანცო მკითხველი,
მაგრამ ამასთან ვცდილობ, წონა შევძინო ჩემს სიტყვებს, და ვამბობ,
რომ სიღრმისეული მიზეზი, რომელმაც მორიჰეი უეშიბას უბიძგა
შეეცვალა დაიტო-რიუს დგომი შიზენტაი ჰანმის დგომით, უკავშირდება

ჰანმის იმ შესანიშნავ თვისებას, რომელიც ადამიანის გადაადგილებას
განაპირობებს: ჰანმის დგომი საშუალებას გვაძლევს გადავადგილდეთ
მყისიერად ექვსი შესაძლო მიმართულებით სხეულის წინისაკენ,
სწორედ ამის გამო ჰანმის აქვს მეორე სახელწოდება ‘როპო’ (რაც ექვს
მიმართულებას ნიშნავს). შიზენტაის დგომი ამის საშუალებას არ
გვაძლევს. მხოლოდ ჰანმის დგომი იძლევა ექვსი მიმართულებით
მყისიერად და უსაფრთხოდ გადაადგილების საშუალებას ოთხი
მოწინააღმდეგის მხრიდან ერთდროულად დაწყებული შეტევის დროს.
მხოლოდ ჰანმის დგომი იძლევა საშუალებას სხეულს ბზრიალასნაირი
იდეალური ტრიალი (ტაი ნო ჰენკა) დააწყებინოს აიკის ირიმი-ტენკანის
პრინციპით და ამასთან ელვის სისწრაფით მიაღებინოს ექვსი
მიმართულებიდან ნებისმიერი, თან ისე, რომ ამ დროს სხვისგან
შეხების საშიშროება არ ემუქრებოდეს.

მცირე ტესტი: რამდენ მასწავლებელს შეუძლია დღეს დადგეს ჰანმის
პოზიციაში და ნათლად აჩვენოს ექვსი შესაძლო გადაადგილება ამ
დგომიდან ჯგუფური შეტევის კონტექსტში?

ვშიშობ, ძალიან ცოტას, ჰოდა ვისაც არ ესმის, კონკრეტულად როგორაა
შესაძლებელი ექვსი მიმართულებით უსაფრთხო გადაადგილება ჰანმის
დგომიდან, ის ვერც ო-სენსეის მოთხოვნას გაიგებს, თუ რატომ უნდა
აირჩიოს ეს პოზიცია მოქმედების დაწყებამდე და ვერც იმას, თუ რატომ
უნდა დაუბრუნდეს ყოველთვის მას მოქმედების დასრულებისთანავე.
ამ მოთხოვნას არაერთგან შეხვდებით ო-სენსეის წიგნში „ბუდო“. მე კი,
ჩემის მხრივ, მუდამ თვალწინ მედგება საიტო სენსეის ხატება თავის
მოპედზე, როდესაც, ერთ დღეს გასასეირნებლად მიდიოდა ივამაში:
როდესაც ჩაგვიარა მინდორთან, სადაც ჩვენ თავისუფლად
ვვარჯიშობდით, ჩვენი მისამართით დაიყვირა ღიმილით „ჰანმი,
„ჰანმი… „ჰანმი!“, თითქოს ამით უნდოდა ეთქვა, მთავარი არ
გამოგრჩეთ მხედველობიდანო.

ლეო – მე ძალიან ვიყენებ ჰანმის. ამასთან დაკავშირებით, ვფიქრობ,
რომ ადამიანს მკაფიოდ უნდა ჰქონდეს გარკვეული თავისი ტექნიკური
არჩევანი, ესმოდეს, რომ ეს მხოლოდ არჩევანია და ამიტომაც შენი

არჩევანი არ უნდა აქცევდეს არაღირებულად სხვისას. ჰანმის დგომი თუ
ძალიან მნიშვნელოვანია ჩემთვის იმ მომენტიდან, როცა საქმეში
შემოდის იარაღის ცნება, მას ბევრად ნაკლები მნიშვნელობა აქვს
შიშველი ხელის შემთხვევაში. მართლაც, იმ შემთხვევაში, თუ მიიჩნევ,
რომ აიკიდო შეიძლება გაკეთდეს იქნეს იარაღის გარეშე, მაშინ
რაღატომ უნდა დადგე ჰანმიში? თუ არ მუშაობს ადამიანი იარაღებით,
ჩემთვის ეს არ არის აბსოლუტური აუცილებლობა და თუ ვინმე არ
მუშაობს იარაღით, იმიტომ რომ მას ეს არ აინტერესებს, შეუძლია
მიაღწიოს ყველაზე მაღალ დონეს აიკიდოში და, ჩემი აზრით, ამისთვის
სულ არ სჭირდება ჰანმის დგომი.
ფილიპი – აქ ცოტა ზედმეტია კონსენსუსის ძიება, ასე საღი აზრი
მოიკვლება: მე ვფიქრობ, რომ დედამიწა მრგვალია, მაგრამ სხვა
ადამიანები ფიქრობენ, რომ დედამიწა ბრტყელია, „ჩემი არჩევანი არ
უნდა ხდიდეს არაღირებულად სხვისას“. სისულელე, დედამიწის ფორმა
არ არის არჩევანის შედეგი, ეს რეალობის შედეგია. ფიზიკური
მეცნიერება, რომელიც ამ რეალობის შეცნობაა, არ არის
დამოკიდებული ერთთა თუ მეორეთა მოსაზრებებზე.
„რატომ დავდგეთ ჰანმიში?“ იმიტომ რომ თუ ჰანმი აიკიდოს მოძრაობის
სათავეა, ეს ადამიანის ბიომექანიკის აუცილებლობის შედეგია, ისევე
როგორც დედამიწის ფორმა სამყაროს შემქმნელ კანონებთან
დაკავშირებული აუცილებლობაა.
ჰანმი არ არის ადამიანის არჩევანის შედეგი, ლეო, არც შენი, არც ჩემი,
არც თვით ო-სენსეის. ჰანმი კავშირშია პრინციპთან, რომელიც კვეთს
მთელ ფიზიკას და მას უმცირესი მოქმედების პრინციპს უწოდებან.
აქედან კი ის გამოდის, რომ ვერც ერთი ბუნებრივი მოქმედება ვერ
იქნება შემოკლებული, როგორც ეს ძალიან ადრე ერთმა სხვა ლეომ
დაინახა, ლეონარდო და ვინჩიმ. ჰოდა ბუნება არ ირჩევს მოარგოს თუ
არა ეს პრინციპი შერჩევითად ვარსკვლავებს და არ მოარგოს, ვთქვათ,
სალათებს. პრინციპი არსებობის ყველა ფორმას უნივერსალურად
ერგება, ესაა პრინციპი, ესაა ფუნდამენტური კავშირი, რომელიც
საერთოა ერთიანობის ყველა ნაწილისთვის, რომლითაც ისინი არის
ორგანიზებული (‘დნმ’ ყველა ცოცხალი უჯრედისთვის, თუ გინდა),

პრინციპი ერთმანეთთან აკავშირებს ზემოხსენებული მთლიანობის
ყველა შემადგენელს ნაწილს, უგამონაკლისოდ.
ამის საპირისპიროდ ფიქრობ, რომ ჰანმის არა აქვს არსებითი ხასიათი,
სერიოზულად ამტკიცებ, რომ შეიძლება „მიაღწიო აიკიდოს უმაღლეს
დონეს ჰანმის გამოუყენებლადო“. ნება მიბოძე შეგახსენო, რომ
ო-სენსეი ასწავლიდა ზუსტად იმის საწინააღმდეგოს, რასაც შენ აქ
ამბობ ახლა. მან სიტყვასიტყვით დაწერა, რომ აიკიდოს ნებისმიერი
ტექნიკა უნდა იწყებოდეს და მთავრდებოდეს ჰანმის დგომში.

აქ ლაპარაკი არ არის მოსაზრებაზე ან რწმენაზე, აქ ლაპარაკია ბუნების
რეალობაზე, რომლის გადამოწმება და გაზომვა შეიძლება: ჰანმი
აუცილებელი პირობაა უმცირესი მოქმედების პრინციპის
ასამოქმედებლად, იმისათვის რომ ადამიანი გადაადგილდეს ჩვენი
პლანეტის ზედაპირზე.
ო-სენსეიმ დაინახა ის რეალობა, რაც ვერ დაინახა ტაკედამ და აიკიდოს
ილეთების ერთიანობა გააწყო ამაზე – იარაღით თუ უიარაღოდ –
ჰანმიდან, იმიტომ რომ ის არ იყო თავისუფალი თავის არჩევანში.
გესმის, ლეო, ამ გამოთქმის აზრი, შენ, ვინც ფიქრობ, რომ თავისუფალი
ხარ აირჩიო ინსტრუმენტები, რომლებიც შეესაბამება შენს აიკიდოს,
როგორც ამას კასტორამაში საყიდლების არჩევისას აკეთებენ ხოლმე?
ჩვენი თავისუფლება მოქმედებს მხოლოდ იმ ფარგლებში, რომელთაც
გვიწესებს ჩვენი ბუნება. იმის შესასრულებლად, რასაც გვთავაზობს
აიკიდო, შენ ვერ ხარ თავისუფალი იმაში, რომ არ გამოიყენო ჰანმი
თითოეული ტექნიკის დასაწყისში. ეს არაა რამდენიმე ივამელი ან სხვა
ადგილიდან წამოსული ფანატიკოსის დოგმა, ეს რეალობაა, ისევე
როგორც სიცოცხლისთვის შენ არ ხარ თავისუფალი არჩევანში,
ისუნთქო თუ არ ისუნთქო.
გიიომი – იქმნება შთაბეჭდილება, რომ აიკიდოში ყველაფერი უნდა
გააკეთო იარაღით ისე, როგორც შიშველი ხელით, და პირუკუ.
როგორია შენი პოზიცია ამაზე?

ლეო – ტამურა სენსეიმ ერთხელ თქვა ერთი რამ, რასაც სრულიად
ვეთანხმები. ის განმარტავდა, რომ საერთო უნდა იყოს პრინციპები და
არავითარ შემთხვევაში ფორმები.

ფილიპი – საიდანაც გამოდის, რომ მნიშვნელოვანია ზემოხსენებული
პრინციპების შეჯერება, რომლებთან შედარებითაც ფორმები მეორადია
(და აქ თავს ვიკავებ ‘მეორეხარისხოვნის’ დაწერისაგან).

მეტყვიან, რომ ესენია შისეი, კოკიუ, მააი და ა. შ. ეს ყველაფერი ძალიან
მნიშვნელოვანია, სრულიად გეთახმებით, მაგრამ ესენი არ არის
პრინციპები, ესენი პრინციპისთვის აუცილებელი პირობებია,
აუცილებელი პირობები იმისათვის, რომ მოქმედების პრინციპი სწორად
ამუშავდეს.

კიდევ ერთხელ, პრინციპი სხვა რამეა, ესაა უმთავრესი წყარო
ყველაფრისა, რაც კი მასზე დამოკიდებულ კერძო შემთხვევებში
გვხვდება. ამიტომაც, ვერ იქნება პრინციპები აიკიდოში, არის ერთი
პრინციპი და შემდეგ არის პირობები მისი მოქმედებისა.
უმცირესი მოქმედების პრინციპს აიკიდოში ჰქვია ირიმი-ტენკანი, ესაა
ვერტიკალური ღერძის ტრიალი საკუთარი თავის გარშემო (ერთი),
რომელიც ოპოზიტების დამატებით მოქმედებას (ორი) წარმოქმნის.
აიკიდოში ეს ოპოზიტები ფიზიკურად გამოიხატება ორი თეძოს
ურთიერთშემავსებელი ბრუნვით ხერხემლის გარშემო, ერთი მეორის
საპირისპირო მიმართულებით, ყოველთვის. ინისა (აიკიდოში ტენკანი)
და იანის (აიკიდოში ირიმის) ეს ბრუნვა სათავეა მოძრაობისა.
დანარჩენი ყველაფერი, ყველა ტექნიკური ფორმა აქედან
გამომდინარებს, და ეს ფორმები იარაღით იქნება თუ უიარაღოდ,
სულერთია, ისინი აუცილებლად ამას ექვემდებარება, მთავარია, ისინი
ერთიანი მოძრაობის პრინციპიდან იყოს ავთენტურად გამოსული და
კიდევ გადაადგილებიდან, რაც ამის პირველადი გამოხატულებაა.

ისე მოხდა ფიზიკისა და გეომეტრიის ბუნებრივი კანონების გამო, რომ
ადამიანის სხეულის უმცირესი მოქმედების პრინციპის ასამუშავებლად

პირველი პირობა ჰანმია და ამიტომაც ჰანმი აიკიდოს კამაეს
სპეციფიკური ფორმაა.

გიიომი – არის თუ არა ნაგარე შენს სწავლებაში?

ლეო – კი. ჩემთან ეს სრულდება თავიდანვე, რადგან მე მაინც და მაინც
არ ვემხრობი უძრავი დასაწყისიდან მუშაობას. სულ ცოტა ხნის წინ
იარაღზე ვლაპარაკობდით. მიუხედავად იმისა, რომ აიკიდო მართლა არ
მოდის საფუძველშივე იარაღიდან, დღეს აიკიდო, რომელსაც მე
ვაკეთებ, ძალიანაა ინსპირირებული იარაღიდან. როგორც სხვა
სკოლებში, მათთვის იმაზე ბევრად მეტი მნიშვნელობის მინიჭება, ვიდრე
ეს თავდაპირველ აიკიდოს ჰქონდა, არის ნამდვილი ევოლუცია,
განვითარება.
ფილიპი – იმისთვის, რომ გავიგო „ევოლუცია“, რომლის მამობასაც შენ
იჩემებ, მჭირდება ვინმემ ამიხსნას რას ნიშნავს „თავდაპირველი
აიკიდო“ დთღევანდელობასთან მიმართებაში.

ო-სენსეის ყველა ფოტოზე, ყველა ფილმში, რომელიც კი მასზე
გადაღებულა, რაც არ უნდა ადრინდელი იყოს ის, ხელში ხმალი, შუბი,
ჯოხი ამ ხიშტიანი თოფი უჭირავს. ეს არ ნიშნავს, რომ აიკიდო მოდის
იარაღიდან – უაზრო და არაფრის მომცემი საკითხია, წამოსული ერთი
ყალბი პრობლემიდან – ეს სულ ცოტა იმას ნიშნავს, რომ ფუძემდებლის
პრაქტიკაში იარაღი თანაზომიერად არის ტაიჯიცუსთან და ეს მისი
ცხოვრების ყველა მონაკვეთში ასეა.

ამიტომაც იარაღის არსებობა აქ არ არის სადავო, ეს ასე იყო აიკიდოს
გარიჟრაჟზე, 1920-იან წლებში, როდესაც ო-სენსეიმ საბოლოოდ მიიღო
ჰანმის დგომი და ასე იყო მისი ახალგაზრდობის უფრო შორეულ
პერიოდშიც.
იმ ამბავმა, რომ ო-სენსეიმ უფრო მოუხშირა იარაღით პრაქტიკას
ივამაში 1942-დან 1960-იანი წლების ბოლომდე, არ უნდა მიჩქმალოს ის
ფაქტი, რომ იარაღი ყველგანმსუფევი იყო იმ „თავდაპირველ აიკიდოში“,

რომელსაც შენ ახსენებ. და საიტო სენსეის არასდროს მიუთვისებია
თავისი მეთოდის აიკი-კენისა და აიკი-ჯოს რომელიმე ტექნიკა,
რომლებზეც ამბობდა, რომ ისინი მხოლოდ და მხოლოდ ო-სენსეის
სწავლებიდან მოდიოდა. და მართლაც, არ უნდა ავურიოთ ერთმანეთში
საიტო სენსეის მიერ შექმნილი მეთოდი და ის ტექნიკები, რომელთაც ეს
მეთოდი აორგანიზებს და რომლებიც მორიჰეი უეშიბასია.

სიფრთხილის გამო, თუ თავმდაბლობის გამო არა, ლეო, იქნებ ჯობდეს
ო-სენსეის მიერ აღმოჩენილი აიკიდოთი დავკმაყოფილდეთ და არ
ავახორხოლაოთ პირადი განმარტებები იმ კვლევის ერთმანეთთან
დაუკავშირებელი და ფრაგმენტული ელემენტებით, რომელი კვლევაც
ფუძემდებელმა ასე ბრწყინვალედ მიიყვანა ბოლომდე.

აიკიდო სრულქმნილია, აიკიდო ვერ განვითარდება, ადამიანები
ვითარდებიან, ვინც მას ვარჯიშობენ. ვერც ახალგზარდობა და ვერც
ხანდაზმულობა ვერ იქნება „აიკიდოს ევოლუციის სამსახურში“, თავად
აიკიდო არის ადამიანთა განვითარების სამსახურში, თუკი ისინი
კარგად იმუშავებენ.

ყურადღებით მაშ – ნუ განვავითარებთ ხელოვნებას, რომელმაც თავის
სიმწიფეს შენს დაბადებამდე დიდი ხნით ადრე მიაღწია, რადგან მწიფე
ხილის ერთადერთი ევოლუცია მხოლოდ მისი ლპობაღა შეიძლება იყოს.

როგორც კლემანსო, პიერ დაკი და შემდეგ კოლიუში იტყოდნენ, რაც
უფრო ნაკლები სიჩქარით დავატრიალებთ პედლებს, უფრო ნაკლებად
წავალ წინ და აქ არ შემიძლია არ დავამატო ჩემი მხრივ მათ ნათქვამს:
განსაკუთრებით მაშინ, როცა ამ პედლებს ველოსიპედის გვერდზე
ვატრიალებთ.
თქვენთან საუბრისას ვერ მოიწყენს კაცი, მეგობრებო, მაგრამ
საუკეთესო რამეებსაც აქვს დასასრული, საბედნიეროდ, ყველაზე ცუდ
რამეებსაც და თუ ჩემი სიტყვები ვინმეს არ მოეწონება, ბოდიშს
მოვუხდი და მათ ჩემს ჩანთაში ჩავაწყობ. უნდა ვიცოდეთ, როდის
ავდგეთ მაგიდიდან და როდის დავუბრუნდეთ ჩვენ-ჩვენს კარანტინს.

გმადლობ, გიიომ, და გმადლობ, ლეო, ღუმლის გარშემო გამართული ამ
დისკუსიისთვის.
დუქნიდან გამოსვლისას ცხოვრების ქარბორბალაზე, ინისა და იანის
ეშმაკურ ქარბორბალაზე ვფიქრობ, რომელიც ისე მოაწყობს ხოლმე,
რომ მომხიბლავი სახე შეიძლება თაღლით თვითმარქვიას მალავდეს და
პირიქით – გულწრფელობა შეიძლება მახინჯი ნიღბის მიღმა
იმალებოდეს. დორიან გრეი შორს არ არის, „მე არის ვიღაც სხვა”,
ადამიანები არ არიან ისეთები, როგორებადაც თავს გვაჩვენებენ.
ვუალის აწევა, აკრძალული კარის გაღება, ეს ეშმაკის გამოცდაა, თუმცა
არ ფიქრობთ, რომ მაინც ღირს ამის გაკეთება?

მარად თქვენი
ფილიპ ვოარინო, 31 ოქტომბერი, 2020

Categories
სტატიები

მააი და კამაე

იაპონურ საბრძოლო ხელოვნებებში კამაე, ასე ვთქვათ, საწყისი დგომია, თუკი დეტალებში არ შევალთ. მაშასადამე, აიკიდოში კამაე ჰანმია.

იაპონურ საბრძოლო ხელოვნებებში კამაე, ასე ვთქვათ, საწყისი დგომია, თუკი არ შევალთ დეტალებში.

მაშასადამე, აიკიდოში კამაე ჰანმია.

დგომი არის პოზიცია, საიდანაც მიდიან დასარტყმელად და პოზიცია, სადაც ბრუნდებიან დარტყმის შემდეგ.

მაშასადამე, აიკიდოში დასარტყმელად მიდიან ჰანმიდან, მაგრამ არ ურტყამენ ჰანმიში.

ვიდეოში ნათლად ჩანს, რომ დასარტყმელად შესვლის მომენტში ჰანმის დგომის მიღება რეალობაში იმას ნიშნავს, რომ მოწინააღმდეგეს ვშორდებით იმ მომენტში, როდესაც, პირიქით, მასთან მიახლოვება გვჭირდება.

კამაეში (ჰანმიში) ჩადგომა დარტყმის მომენტში არასწორი მააის მიღებას იწვევს. მააი დისტანციაა, ამ შემთხვევაშიც ზოგადად, დეტალებში შეუსვლელად რომ განვმარტოთ.

მოწინააღმდეგესთან არასწორი მააის მიღება ნიშნავს, რომ მას გახსნილ ადგილებსა და იქ დარტმის შესაძლებლობებს ვთავაზობთ. ეს აიტეს სხეულთან არაჰარმონიურ მიმართებას წარმოშობს და, აქედან გამომდინარე, ხელს გვიშლის შევასრულოთ მოძრაობა აიკის პრინციპების მიხედვით. და ბოლოს, ეს ნიშნავს იმის დავიწყებას, რომ სისტემატურად არის რამდენიმე მოწინააღმდეგე და რომ არც ერთი მათგანისთვის ზურგის ჩვენება არ შეიძლება არც ერთ მომენტში.

კამაე ლოდინის კატეგორიაა, ის მოქმედებისთვის აუცილებელი წინაპირობაა, მაგრამ ის არ გახლავთ მოქმედება, ის უძრაობის მომენტია, რომლის დროსაც ყველა შეგრძნება გამძაფრებულია. მოქმედება ირიმი-ტენკანია, მოძრაობაა და ყველასთვის გასაგებია, რომ მოძრაობა ვერ იქნება კამაეში, პოზიციაში, დგომში. კამაე სწორი მოძრაობის წინაპირობაა, მაგრამ როდესაც ის შობს მოძრაობას, კამაე ქრება და კვლავ იბადება მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც მოძრაობა თავის დასასრულს მიუახლოვდება.

აიკიდო ციკლების საქმეა და ყველაფერი ვერ თანაიცხოვრებს ერთმანეთთან და ერთდროულად. კამაე ვერ იარსებებს ირიმი-ტენკანის შუაგულში, ისევე როგორც ირიმი-ტენკანი ვერ აღმოცენდება კამაეს მომენტში.

მართალი ვიქნებით, თუ ვიტყვით, რომ აიკიდოს ნებისმიერი მოძრაობა იწყება და მთავრდება ჰანმით – ასე გვასწავლის ო-სენსეი თავის წიგნში „ბუდო“ – მაგრამ ეს იმას სულაც არ განაპირობებს, რომ ჰანმი ამ ორ მომენტს შორის იყოს. ეს გამორჩა მხედველობიდან თანამედროვე აიკიდოს, რომელიც ჰანმის ათავსებს იქ, სადაც ის უბრალოდ ვერ იქნება: მოქმედების შუაგულში.

მოქმედების შუაგულში მხოლოდ ირიმი-ტენკანს ვხვდებით და, ცხადია, კენკა გოშის, რომელიც ირიმი-ტენკანის შედეგია ტერფების განლაგების თვალსაზრისით.

ფილიპ ვოარინო
20 სექტემბერი 2020

Categories
სტატიები

ტაი ნო ტენკანი

წყარო : https://aikidotakemusu.org/le-secret-de-tai-no-henka-2/

ძალიან ხშირია, როდესაც ტაი ნო ჰენკას დროს ჩაჭიდებული ხელი სპირალურ მოძრაობას ასრულებს ვერტიკალურ ჭრილში. საიტო სენსეი გვიხსნიდა, რომ ასე არ უნდა მოვქცეულიყავით.

ტაი ნო ჰენკა ტენკანის მოძრაობაა, ანუ, ოდნავ რომ გავამარტივოთ საკითხი და არასწორად ვთქვათ, ბრუნვა უკნისაკენ, უკეს ზურგისაკენ. სწორედ ამის გამო მოიხსენიებენ ამ მოძრაობას სახელწოდებით „ტაი ნო ტენკანი.

ეს დატრიალება უკნისაკენ მოძრაობის დასაწყისია, მისი სულ მთლად პირველი წამია: არ არსებობს არავითარი მოძრაობა, რომელიც წინ გაუსწრებდა დროში უკნისაკენ ტრიალს.

თეძოები მყისიერად გაიქაჩება უკნისაკენ და ჩაჭიდებული ხელიც იძულებული ხდება, თეძოების მოძრაობას მიჰყვეს, მაშასადამე, ისიც დაუყივნებლივ უკნისკენ მიდის, მისთვის შეუძლებელია – თუკი ის მართლაც ჰარმონიაშია თეძოების მოძრაობასთან – გააკეთოს რამე მოძრაობა წინისაკენ, რაგინდ მცირეც არ უნდა იყოს ის: წინისაკენ შესრულებული ნებისმიერი მოძრაობა კონფლიქტში შედის ტენკანის ბრუნვასთან.

ამ სტატიაში მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და ვუპასუხო ნიკ რენიეს კომენტარს, რომელიც მან იუტუბის არხზე წინა სტატიასთან დაკავშირებით დატოვა.

ტაი ნო ჰენკას დროს ჩაჭიდებული ხელი ხშირად ასრულებს სპირალს ვერტიკალურ ჭრილში (ისე, როგორც თხრის მექანიკური ნიჩაბი).

საიტო სენსეი განმარტავდა, რომ არ იყო საჭირო ამის კეთება ვერტიკალურ ჭრილში, რადგან  ამ დროს შესაძლებელია, რომ უკემ დაგიბლოკოთ მოძრაობა.

შეგიძლიათ, არ ენდოთ სიტყვაზე საიტო სენსეის და შეეცადოთ ეს სხეულის მექანიკიდან გამომდინარე გაიგოთ.

ბევრი ბავშვის მსგავსად, მეც გამიკეთებია ძალიან დიდი ხნის წინ ხელნაკეთი მარიონეტები, სადაც ხის ცილინდზე მიბმული ოთხი ბაწარი ხელებსა და ფეხებს ამოძრავებდა. როდესაც ხელის გულებში მოქცეულ ცილინდრს სწრაფად ვატრიალებდით ფშვნეტის მოძრაობით, კაცუნა ხელებისა და ფეხების ქნევას იწყებდა და ისინი ცილინდრულად ტრიალებდა: ცენტრიდანული ძალის გავლენით ისინი, ცხადია, გვერდულად ტრიალებდა.

ეს ცოტა მარტივი მაგალითია, თუმცა ადამიანის სხეული ამ მამოძრავებელი პრინციპით მუშაობს. როდესაც ხერხემალი ტრიალს იწყებს ჩიკორივით, ყველაფერი, რაც მიბმულია მასზე, ასევე დატრიალდება: ჯერ თეძოები, შემდეგ მხრები, ხელები და, ბოლოს, ფეხები. შეხედეთ, როგორ ტრიალებენ დერვიშები. სხეულის ცენტრალური ღერძის ეს მბრუნავი მოძრაობა გვერდულად აამოძრავებს ყველაფერს: შეუძლებელია, რომ სხეულის თუნდაც ერთი რომელიმე ელემენტი ვერტიკალურ ჭრილში ამოძრავდეს გვერდული ეფექტის მქონე ტრიალის შედეგად.

სხვა სიტყვებით, როდესაც თეძოები მარჯვნიდან მარცხნივ ან მარცხნიდან მარჯვნივ ტრიალებს, ხელები აუცილებლად მიჰყვება გვერდულ ჭრილში, ისინი ვერ ამოძრავდება ზევიდან ქვევით ან ქვევიდან ზევით, მათ არ შეუძლიათ „თხარონ ისე, როგორც მექანიკური ნიჩაბი თხრის“.

ერთადერთი ხერხი არსებობს საიმისოდ, რომ ტაი ნო ჰენკას დროს ხელები ვერტიკალურ ჭრილში ამოძრავდეს, ამისათვის არ უნდა დაატრიალოთ თეძოები და იმუშაოთ მხრისა და წინამხრის კუნთების ძალით. ასევე გადაადგილდეთ უბრალო ნაბიჯით უკნისაკენ. ფიზიკურად საკმარისად ღონიერი უკე ასეთ დროს თავისუფლად შეძლებს ტორის დაბლოკვას.

განსაკუთრებით კი, თეძოების ბრუნვით ამუშავების გარეშე ნიშნავს, მხედველობაში არ მიიღოთ, რომ აიკიდო იყენებს ბრუნვით ენერგიას, რომელსაც კავშირი არა აქვს მუსკულარულ ძალასთან.

მართლაც, ღონე – თუნდაც ძალიან დიდი – რომელიც მბრუნავ ცილინდრზე გამოიყენება, არიდებული იქნება ცენტრიდანული ძალისაგან, იგი აცილებული და, ევენტუალურად, წაყვანილი იქნება იმ წერტილისკენ, სადაც მთელი ეს ღონე განეიტრალდება: აიკიდოს ილეთების პრინციპი ადამიანის სხეულის როტაციული დინამიკის გამოყენებაა, რა დროსაც მოწინააღმდეგის ღონეს გვერდს ვუვლით და მიზანმიმართულად მიგვყავს იგი იმ წერტილში, სადაც ვეღარ გვავნებს.სხეულის ღერძის ბრუნვის გარეშე არ არსებობს აიკიდო. რომელი ტექნიკაც არ უნდა განვიხილოთ, ის ამ პირველადი ჭეშმარიტების ფონზე უნდა გავაანალიზოთ.

ფილიპ ვოარინო
6 სექტემბერი. 2020

Categories
სტატიები

ტაი ნო ჰენკას საიდუმლოება

წყარო : https://aikidotakemusu.org/le-secret-de-tai-no-henka/

ტაი ნო ჰენკას სულ მთლად პირველ თვლაზე უკანა თეძოს ტრიალი უკნისაკენ წინა ტერფის ტრიალს იწვევს, ასე ხდება.

აიკიდოში მოვარჯიშეს, რომელსაც მცირედი გამოცდილება მაინც აქვს, ცხოვრებაში ალბათ ასი ათასჯერ მაინც გაუკეთებია ტაი ნო ჰენკას მოძრაობა, ის, რითაც იწყება ყოველი გაკვეთილი.

მაგრამ ჯობს ასჯერ გააკეთო სწორი მოძრაობა, ვიდრე ასი ათასჯერ არასრულყოფილი მოძრაობა.

შემდეგი მოკლე ფრაზა საიტო სენსეის სწავლებას ლეიტმოტივად გასდევდა:  „ნულს პლუს ნული პლუს ნული უდრის ნულს”.

იმისათვის, რომ ვარჯიში კონსტრუქციული იყოს, უნდა გვესმოდეს, რას აკეთებს სხეული, სხეული კი არ აკეთებს მიახლოებით მოძრაობებს, მისი მოძრაობა სრულყოფილია და მას ბიოდინამიკის კანონები წარმართავს.

ტაი ნო ჰენკას სულ მთლად პირველ თვლაზე უკანა თეძოს ტრიალი უკნისაკენ წინა ტერფის ტრიალს იწვევს, ასე ხდება და ეს ადგილზე შესრულებული მოძრაობა ჰყოფნის სხეულს იმისათვის, რომ შეტევის ხაზი დატოვოს და შეიჭრეს აიტეს სფეროში წამის ერთ მეათასედში.

ტრიალის ამ პირველ თვლაზე უკანა ტერფი საერთოდ არ მოძრაობს, მხოლოდ შემდეგ შედის ის უკნისაკენ ტენკანის თეძოსთან ერთად. და ეს მართლაც ასეა, იმიტომ რომ უკანა ტერფს დრო სჭირდება გადაადგილებისათვის, დრო კი ყოველთვის გვაკლია სწრაფი შეტევისას.

არ არსებობს სხვა მანერა ტაი ნო ჰენკას შესრულებისა, არც სხვა „სკოლა“: არსებობს ერთადერთი შესაძლებლობა, იმიტომ რომ სხეული შექმნილია ისე, როგორიც შეიქმნა, იმიტომ რომ მოძრაობის კანონები არის ისეთი, როგორიც არის და არავის ხელეწიფება ამაში რამენაირი ცვლილება შეიტანოს.

ვარჯიშის ყველაზე ფუნდამენტური ნაწილი სხეულის ყურებაში მდგომარეობს, მისთვის ყურის დაგდებაში, მისი კანონების გაგებასა და მათ შესრულებაში, არც ერთი სწორი მოძრაობა არ არის შესაძლებელი ასეთი ყურადღების გარეშე და არც ერთი სასწავლო მეთოდი არ გვათავისუფლებს ამ მოთხოვნისაგან.

ფილიპ ვოარინო
30 აგვისტო, 2020

Categories
სტატიები

ჯუსან ნო ჯო – განშლა

წყარო : https://aikidotakemusu.org/jusan-no-jo-application/

კუმიჯოს თითოეული თვლა ახალი მოწინააღმდეგისთვის განკუთვნილ დარტყმას შეესაბამება: რეალობაში ზედიზედ ერთსა და იმავე მოწინააღმდეგეს ორჯერ არ ურტყამენ.

2018 წლის 23 ივნისს ამ საიტზე გამოვაქვეყნე სტატია, რომელსაც სახელად „ჯუსან ნო ჯო, სამხილის განადგურება“ დავარქვი.

იქ განვმარტე, რომ დღეისთვის მე-3 ბის თვლის (დარტყმა „უჩის ჯოს გვერდზე გასაწევადო“, როგორც ასწავლიან, ზოგადად) ამოღების ტენდენცია შეიმჩნევა, იმიტომ რომ ეს დარტყმა არც გამოსადეგი ჩანს და არც ბუნებრივი, როდესაც სავარჯიშო ერთ პარტნიორთან ერთად სრულდება. ძალიან გახშირებულია შემთხვევები, როდესაც თავიდან იშორებენ იმას, რაც არ ესმით.

ეს ამოღება მით უფრო მოსახერხებელია, რომ მე-3 ბის დარტყმა არ შედის იმ 13 თვლაში, რომელიც მარტო, უპარტნიოროდ სრულდება ჯუსან ნო კატაში. ამიტომაც, იმაზე მეტად საცდური რაღა არის, ვიდრე აშკარად უსარგებლო ელემენტის წაშლა-ამოშანთვაა?

ზევით, ვიდეოში, ჯუსან ნო ჯოს საწყისი თვლები ოთხი მოწინააღმდეგის გარემოცვაშია წარმოდგენილი.

ასეთ სიტუაციაში მე-3 ბის თვლა მთელ თავის აზრს იძენს, ის სულაც აღარ გვჭირდება უჩის ჯოს გვერზე გასაწევად ან მისი ხელის დასაზიანებლად (რაკი უკვე დაზიანებულია წინა თვლაზე), ეს თვლა მეოთხე მეტოქისთვისაა განკუთვნილი.

კუმიჯოს (ან კუმიტაჩის) თითოეული დარტყმა სულ ახალ და ახალ მოწინააღმდეგეს შეესაბამება: რეალობაში ზედიზედ ორჯერ არ ურტყამენ ერთსა და იმავე მოწინააღმდეგეს, ამისთვის უბრალოდ დრო არ რჩება მრავლობითი შეტევის კონტექსტში და, კიდევ უფრო ძლიერი საფუძველის გამო, ბრძოლის ველზე.

„One to one“ პრაქტიკაში მოცემული სასწავლო მოდელი ფუნდამენტურია, ის სკრუპულოზურადაა შენარჩუნებული, მაგრამ ამიერიდან სრულდება ოთხი სხვადასხვა მიმართულებით და არა განმეორებითად და მხოლოდ ერთ მხარეს.

მხოლოდ ასე ხდება გასაგები ამ უცნაური მე-3 ბის მოძრაობის არსი და მიზეზი.

აქედან ნათლად ჩანს, რომ მე-3 ბის თვლის თვითნებურად ამოღება სწავლების ელემენტარულ დონეზე საუკეთესო საშუალებაა, მოსწყდე ტრადიციულ ცოდნას და დაკარგო ყველანაირი შანსი, ერთ მშვენიერ დღეს მოძრაობის რეალობას ჩასწვდე.

სრულად უნდა ვენდოთ ავთენტურ მასალას, რომელიც მემკვიდრეობით გადმოგვეცა აიკიდოს შესასწავლად, მას მზრუნველობით უნდა მოვეპყრათ და, თუკი საჭირო ხდება მეთოდის გაშლის მოძებნა და პოვნა, ეს ყოველთვის თავმდაბლობითა და ამ მასალის პატივისცემით უნდა გავაკეთოთ: ამის გარეშე არაფერია შესაძლებელი და აიკიდო უბრალო ჟესტიკულაციად იქცევა, თუმცა ავთენტური კვლევის გარეშეც ეს მალასა მკვდარი და ფუჭი იქნება.

ფილიპ ვოარინო
22 აგვისტო,  2020 წელი

Categories
სტატიები

კუმიჯო #3 – განშლა

წყარო : https://aikidotakemusu.org/kumijo-3-application/

მესამე კუმიჯოს საბაზო ფორმაში ერთი უცნაური მოძრაობაა მესამე და უკანასკნელ თვლაზე. როგორ ავხსნათ ამგვარი მოქმედება?

მესამე კუმიჯოს საბაზო, ანუ, როგორც ინგლისელები იტყიან, “one to one” ფორმაში ერთი უცნაური მოძრაობა გვხვდება მესამე და უკანასკნელ თვლაზე: უკე-ჯო თავის ჯოს უჩი-ჯოს ქვეშ ატარებს, ვიდრე მას გულ-მკერდში უჩხვლეტდეს.

ერთი შეხედვით, ჯოს ასე ქვევით ჩატანის მიზეზი უჩი-ჯოს მხრიდან გვერდული დარტყმის ბლოკირების მცდელობის თავიდან აცილება უნდა იყოს. ყოველ შემთხვევაში, ზოგადად, ასე ისწავლება მეთოდის ფარგლებში.

თუმცა ამგვარი მოქმედება ძალიან დამაჯერებლად არ ჩანს ამ კონტექსტში.

როგორც წინამავალ სტატიაში ვწერდი, როდესაც რამე არ გვესმის ტრადიციულ სწავლებაში, იქამდე უნდა ვეძებოთ, ვიდრე სწორ მიზეზს არ ვიპოვით, რადგან ყოველთვის არსებობს მიზეზი, თუკი მართლა ტრადიციულ სწავლებასთან გვაქვს საქმე.

ერთ მოწინააღმდეგესთან პრაქტიკის დროს, ჯოს ქვევით ჩაწევის მხოლოდ არასწორ მიზეზებს ვპოულობთ, ამიტომაც იქ არ უნდა გავაგრძელოთ ძებნა.

იმის მისახვედრად, თუ რა საჭიროა ეს მოძრაობა, სამი მოწინააღმდეგე უნდა განვალაგოთ უკე-ჯოს გარშემო და ამის შემდეგ არაფერი არ უნდა შევცვალოთ, ერთგულად უნდა მივყვეთ საბაზო სავარჯიშოში ნასწავლი თანმიმდევრული მოძრაობების სქემას, ოღონდ ამჯერად სამი თავდამსხმელის გარემოცვაში.

მაშინ შევამჩნევთ, რომ მოძრაობათა ასეთ ბმას მესამე თვლაზე მივყავართ სიტუაციაში, რომელშიც ბოლო მოწინააღმდეგე აღმოჩნდება პოზიციაში, საიდანაც შეუძლია მარცხენა ფერდში უჩხვლიტოს უკე-ჯოს, რომელიც, თავის მხრივ, ამ დროს ჰიდარი ჰანმიში დგას.

ასეთ სიტუაციაში უკე-ჯოს მშვენივრად შეუძლია მკერდში დაარტყას უჩი-ჯოს, მაგრამ თუკი შეტევის ამ კუთხეს აირჩევს, ამ დროს აუცილებელია, რომ მისმა ჯომ პირველ თვლაზე უჩის ცკის ქვეშ გაიაროს.

აი, მიზეზი ამ მოძრაობისა, რომელსაც ხელოვნური ხასიათი ჰქონდა ერთ პარტნიორთან ვარჯიშისას, მაგრამ სრულიად ლოგიკური და ბუნებრივი ხდება სამ მოწინააღმდეგესთან.

ფილიპ ვოარინო

10 აგვისტო 2020 წელი